Wyjazd z Indii, Szwajcaria

        Brunton wyjechał ostatecznie z Indii w 1947 roku i zamieszkał w Los Angeles, w domu swojego ucznia Manssona (później także na Haiti). W 1952 roku opublikował The Spiritual Crisis of Man, była to ostatnia wydana jego praca. W tym samym roku, dwa lata po śmierci Maharshiego, Brunton odwiedził aszramę w Tiruvannamalai, ale w ciągu 24 godzin i on, i liderzy aszramy doszli do wniosku, że nie mają sobie nic do powiedzenia

Po 1952 roku Brunton zniknął z życia publicznego. Zamieszkał w odosobnieniu w Szwajcarii, w Vevey, w rejonie Montreux. Jego tryb życia z podróżniczego zmienił się na kontemplacyjny. W sytuacji kiedy jego książki sprzedały się w nakładzie ponad dwóch milionów egzemplarzy i przetłumaczone zostały na siedemnaście języków, wycofanie z publicznej areny było tak dobitne, że dwa duże dzienniki wydrukowały nekrologi Bruntona.
W odosobnieniu, które sam wybrał, prowadził codzienne zapiski. Do momentu swojej śmierci w 1981 roku zapisał ponad 17 tysięcy stron Notebooks skrupulatnie posegregowanych na 28 kategorii.
1. Overview of the Quest (Przegląd poszukiwań) 2. Overview of Practicie Involved (Przegląd stosowanych praktyk) 3.Relax and Retreat (Odpoczynek i odosobnienie) 4. Elementary Meditation (Medytacja podstawowa) 5.The Body (Ciało) 6. Emotions and Ethics (Emocjonalność i etyka) 7. The Intellect (Intelekt) 8. The Ego (Ego) 9. From Birth to Rebirth (Od narodzin do narodzin ponownych) 10. Healing of the Self (Uzdrawianie duszy) 11. The Negatives (Przeszkody) 12.Reflections (Refleksje) 13. Human Experience (Doświadczenie ludzkie) 14. The Arts in Culture (Sztuka w kulturze) 15. The Orient (Orient) 16. The Sensitives (Senstytywność) 17. The Religiuos Urge (Przekonania religijne) 18. The Reverential Life (Nabożne zycie) 19.The Reign of Relativity (Rządy względności) 20. What is Philosophy? (Czym jest filozofia) 21. Mentalism (Mentalizm) 22. Inspiration and the Overself (Inspiracja i Nadjaźń) 23. Advanced Contemplation (Zaawansowana kontemplacja) 24. The Peace within You (Pokój wewnątrz ciebie) 25. World-Mind in Individual Mind (Umysł świata w umyśle indywidualnym) 26.World Idea (Idea świata) 27. World Mind (Umysł świata) 28. The Alone ( Samobytność)

Brunton odżegnywał się od klasyfikowania jego filozofii. Rozumiał ją jako praktyczną orientację życia, syntezę religijnej czci, mistycznej medytacji, racjonalnej refleksji, moralnej edukacji, altruizmu. Notebooks są dojrzałym zapisem osobistych doświadczeń, wiedzy, poszukiwań. Pojęciem, do którego Brunton często się odwoływał, jest Overself (Nadjazń). Określał tak najgłębszą nieśmiertelną esencję istoty ludzkiej, obszar, w którym dotykamy boskości. Ta boska świadomość, ukryta w sercu każdego człowieka, jest wszechobecnością. Urzeczywistnienie Nadjaźni, jako podstawy codziennej egzystencji, jest zadaniem dla każdego człowieka.

O pierwszym etapie realizacji, kulminacji mistycznej drogi, rozpoznaniu boskiej Nadjaźni w sercu, najwyższego podmiotu, pierwotnego w stosunku do zjawiskowego świata, Brunton mówił:
Rzeczywiste doświadczenie może potwierdzić ten argument. Oto co odkryłem: Ego znikło, codziennego Ja, które znał świat i które przez świat było znane, już nie ma. Ale nowa i boska indywidualność pojawiła się w to miejsce, świadomość, która może powiedzieć JESTEM  i którą rozpoznałem jako moją stałą prawdziwą naturę/jaźń. Nie została ona stracona, połączona, rozpuszczona:  byłem całkowicie i żywo świadomy, że był to punkt w Uniwersalnym Umyśle, nie oddzielny od samego umysłu. Jedynie niższa jaźń, fałszywa jaźń odeszła, ale była to strata, za którą należy bezgranicznie dziękować. (The Notebooks, vol.8)

O drugim i najwyższym etapie, sahaja samadhi, tożsamości indywidualnej Nadjaźni z Jaźnią Absolutną czy Umysłem Świata, Brunton pisał:
Wgląd w tożsamość (przebłysk zaistnienia stanu intuicji boskiej, wejrzenia bez myślokształtu - przyp. tłum.), nawet w swym najgłębszym znaczeniu, jak w hinduskim nirvikalpa samadhi (skupienie bez kształtu - przyp. tłum.) czy japońskim satori, jest jedynie czasowe (jest stanem nieugruntowanym - przyp. tłum.). Jeśli stanie się ciągłym, ugruntowanym faktem w stanach aktywności i wypoczynku, razem, tylko wtedy jest  kompletne... Świadomość prawdy jest stała i wieczna.

Jeśli zbudziłeś się do prawdy jaką w istocie jest, nie będziesz miał okultystycznych wizji, projekcji astralnych, zachwycających ekstaz. Zbudzisz się do niej w stanie całkowitej ciszy i zrozumiesz, że prawda była tutaj zawsze z tobą, a rzeczywistość była zawsze dookoła ciebie. Prawda nie jest tym, co wzrosło i rozwijało się przez twoje wysiłki, to nie jest coś, co można osiągnąć czy  zdobyć przez mozolne ich pomnażanie, to nie jest coś, co staje się z roku na rok bardziej doskonałe. Kiedy twoje mentalne oczy otworzą się na prawdę, nie będą mogły się nigdy na nią zamknąć.

Odkrycie jego prawdziwej natury na pozór nie jest dramatyczne, przez długi czas nikt może nie wiedzieć o tym, za wyjątkiem jego samego. Świat może nie uhonorować go za to, może umrzeć nie rozpoznany, tak jak żył. Ale cel jego życia będzie spełniony, wola boża się wypełni. (The Notebooks, vol. 16)


Przyjaciele, którzy znali go w latach „szwajcarskich”, studenci, których wprowadzał w tajniki edytorskie, zapamiętali go jako drobnego, skromnego człowieka o łagodnym usposobieniu i niezwykłej kulturze w międzyludzkich kontaktach. Nie chciał być traktowany jako guru. Nie szukał i nie prowadził też w sposób formalny uczniów. Sami rozpoznawali w nim swojego nauczyciela. Jednym z takich uczniów był Anthony Damiani z USA (ta postać warta jest oddzielnej noty). Przez lata ich wzajemna relacja stała się bardzo silna. Damiani założył w 1972 roku Wisdom’s Goldenrod Center for Philosophic Studies, zbudowane rękami jego i jego uczniów centrum, służące studiom i medytacji. Po śmierci Paula Bruntona,  Wisdom Goldenrod odziedziczyło wszystkie jego nie opublikowane materiały.

Paul Cash (uczeń A. Damianiego), który poznał Bruntona w 1977 r., wspomina, że kiedy Brunton po raz pierwszy przybył do Wisdom’s Goldenrod i w pokoju medytacyjnym zobaczył na ścianie swój portret, zdjął go natychmiast tłumacząc, że  „jest nie na miejscu” i zaleca aby ci, którym potrzebny jest taki rodzaj inspiracji, koncentrowali się na wizerunku Ramany Maharshiego. Zapytany przez Casha, jak rozpoznać i pielęgnować wewnętrzne przewodnictwo, odpowiedział : Po pierwsze musisz być absolutnie pokorny. Jeśli tego nie osiągniesz, nie pojawi się przewodnictwo.

Paul Cash spędził z Bruntonem ostatnie 5 miesięcy jego życia, wysłany do Szwajcarii przez Anthony Damianiego, pomagając Bruntonowi uporządkować jego prace, pisane od 1952 r. W swoich wspomnieniach (Reflections on Paul Brunton) mówi o wielkiej głębi i miłości, jaką emanował Brunton, o niezmierzonym spokoju, w obecności którego wszystko nabierało nowego znaczenia, o odczuwalnym w nim innym wymiarze. Przytacza też rozmowę, jaka się między nimi odbyła, o tym, czym jest umysł mędrca. Brunton rzekł (w odpowiedzi na wypowiedź Casha, że wg niego, jeśli mędrzec pragnie dowiedzieć się czegoś, zwraca swój umysł w określonym kierunku, a wiedza się pojawia): – Tak naprawdę nie ma to nic wspólnego ani z wiedzą, ani z ciągłością intuicji czy jej częstotliwością. Jest tak, że umysł został nieodwołalnie zmieniony przez Spokój. Żadna forma, jaką przybiera umysł, nie może tego Spokoju naruszyć... Możesz powiedzieć, że to pewna forma wiedzy... Jeśli umysł przybiera formę prawdy, mędrzec wie, że jest to prawda. Jeśli nie przybiera, wie, że nie jest to prawda. Nigdy nie ma wątpliwości, czy umysł ma wiedzę, czy nie. Ale niezależnie czy ją ma, czy nie (wiedzę), Spokój nigdy nie jest naruszony. Na pytanie, czy to oznacza, że może się tak wydarzyć, że ktoś przyjdzie do mędrca z prośbą o pomoc i tej pomocy nie uzyska, odpowiedział: – Czasami intuicja przychodzi, czasami nie. Jeśli nie przychodzi, mędrzec wie, że nie ma nic do zrobienia dla tej osoby. Ciągłość czy częstotliwość intuicji mają związek z misją mędrca, a nie  z tym, co z mędrca czyni mędrca.

Brunton podkreślał, że jego specjalnym zadaniem było badanie, zbieranie, kondensowanie i prezentowanie najwyższej prawdy starożytnego nauczania w formie zrozumiałej i przystępnej dla współczesnego świata, tworzenie nowej filozofii Wschodu i Zachodu, potwierdzającej prawdę poza granicami wyznaczonymi przez religie i mistycyzm, z ich egoistyczną perspektywą i często negatywnym oglądem świata.

Niewątpliwie – co Brunton podkreślał – Ramana Maharshi zrewolucjonizował jego duchowe poszukiwania, był inspiracją jego wczesnych prac, a potem pozostawał źródłowym mistrzem, niezależnie od wielu wspaniałych nauczycieli, z którymi Brunton miał okazję się spotkać i pobierać nauki, jak Atmananda (Shree Krishna Menon), Sankaraacharya z Kanchipuram, V.S. Iyer.  Po śmierci Ramany Maharshiego Brunton napisał artykuł Sri Ramana: The Pure Channel for a Highest Power, opublikowany w wydawnictwie aszramy The Mountain Path (nr 1 , 1971). W The Mountain Path ukazywały się czasami wzmianki o Bruntonie, także relacje z wypowiedzi Maharshiego, który często go cytował. Wspominali Bruntona ci, którzy widywali go w aszramie, oraz przyjeżdżający, którzy czytali jego książki i czerpali z nich inspiracje.

Paul Brunton zmarł w Szwajcarii 27 lipca 1981 roku.

W tym samym roku The Mountain Path (w wydaniu październikowym) opublikował wspomnienia Swami Rajeswaranada Paul Brunton and The Maharshi oraz zamieścił kondolencje:
Na krótko przed publikacją zostaliśmy powiadomieni, że dr Paul Brunton zmarł z powodu wylewu krwi do mózgu 27 lipca (1981 r). Miał 83 lata i spędził swoje ostatnie lata życia w półświeckim stanie w Szwajcarii. Dr Brunton spowodował, że w latach 30tych i 40tych (XX w.) napłynęła do Bhagavana cała generacja wiernych, przede wszystkim dzięki książce „A Search in Secret India”, ale także dzięki późniejszej pozycji „The Secret Path”, w której przywołana jest metoda samobadania zalecana przez Maharshiego. Choć dr Brunton nie odwiedzał Ramanasramam od ponad 40 lat, to regularnie przysyłał tutaj poszukujących duchowej prawdy, okazjonalnie prowadził też z aszramą korespondencję. Jego szacunek i uznanie dla Maharshiego przetrwały całe życie, poświęcone badaniom dziwnych okultystycznych fenomenów, jego odejście napełni żalem wielu, zwłaszcza starą generację wiernych, których poprzez słowa Bruntona przyciągnął blask Maharishiego.

Po śmierci Bruntona jego syn, Kenneth Hurst, przekazał aszramie notatki Bruntona z jego pierwszej wizyty. Na bazie tych notatek i notatek Munagala Venkaramiaha została skompilowana książka Conscious Immorality, opublikowana po raz pierwszy w 1984 r., wznowiona i uzupełniona w 1996 r. Aszrama wydała także, w formie niewielkiej książki, pisma Bruntona o Maharshim The Maharshi and his Massge.

Wisdom’s Goldenrod Center for Philosophic Studies, właściciel wszystkich niepublikowanych materiałów Bruntona, wydał w 1984 roku jego pierwszą pośmiertną książkę Perspectives.  Prace edytorskie i wydawnicze zostały wsparte przez powołanie do życia Paul Brunton Philosophic Foundation. Fundacja, założona w 1996 roku, powstała, aby wspierać wszystkich poszukujących głębokiego doświadczania i zrozumienia siebie, świata i swojego Źródła. Pierwszym celem Fundacji było przygotowanie publikacji fundamentalnej pracy Paula Bruntona Notebooks. W projekcie uczestniczyło wiele osób z całego świata. W 1990 r. zostały zakończone prace nad serią 16 tomów The Notebook of Paul Brunton. Wydawcą Notebooks jest Larson Publications, obecnie wydawnictwo Fundacji.

W 16 tomach zostało ujętych 28 kategorii notatek Bruntona:
Tom 1: Perspectives (przegląd 28 kategorii)
Tom 2: The Quest
Tom 3: Practicies for the Quest/Relax and Retreat
Tom 4: Meditation/The Body
Tom 5: Emotions and Ethics/The Intellect
Tom 6: The Ego/From Birth to Rebirth
Tom 7: Healing of the Self/The Negatives
Tom 8:  Reflections of My Life and Writings
Tom 9: Human Experience/The Arts in Culture
Tom 10: The Orient
Tom 11: The Sensitives
Tom 12: The Religious Urge/Reverential Life
Tom 13: Relativity, Philosophy, and Mind
Tom 14: Inspiration and the Overself
Tom 15: Advanced Contemplation/The Peace Within You
Tom 16: Enlightened Mind, Divine Mind

Fundacja Paula Bruntona prowadzi także Paul Brunton Circulating Library. W ramach biblioteki udostępniane są (wypożyczane) dla jej członków notatki Bruntona, dotąd nie opublikowane. W ten sposób gromadzone są środki na przyszłe publikacje jego dzieł.

W 1990 roku Larson Publications wydał biografię Bruntona, autorstwa jego syna Kennetha Therstona Hursta Paul Brunton: A Personal View, zawierającą unikalne wspomnienia i niepublikowany wcześniej zapis doświadczenia iluminacji PB.

Książki Paula Bruntona w ujęciu chronologicznym:

• A Search in Secret India (1934), wyd. polskie: tłumaczenie Wanda Dynowska Ścieżkami jogów, Książnica lata 30. XX w.; Ścieżkami jogów - przygotowana do druku i opracowana graficznie przez Pracownię Doskonalenia Wewnętrznego ARKA w Bielsku Białej (Biblioteka Wiedzy Potrójnej) i wydana przez Wydawnictwo PEGAZ w 1992 r.;  Ścieżkami jogi, Przedświt 1992
• The Secret Path (1935), wyd. polskie: tłumaczenie Sebastian Musielak Tajemna ścieżka, Rebis 2002 r.
• A Search in Secret Egypt (1935)
• A Message from Arunachala (1936)
• A Hermit in the Himalaya (1937)
• The Quest of the Overself (1937), wyd. polskie: tłumaczenie Katarzyna Marcysiak, Wiesław Marcysiak Przebudzenie Boga, Dom wydawniczy Limbus 1997
• Discover Yourself (Inner Reality) (1939)
• Indian Philosophy and Modern Culture (1939)
• The Hidden Teaching Beyond Yoga (1941)
• The Wisdom of the Overself (1943)
• The Spiritual Crisis of Man (1952)

Publikacje pośmiertne:

• Essays on the Quest
• The Notebooks of Paul Brunton
• What is Karma (w edycji P. Cash)

 
Książki o Paulu Bruntonie:

• Paul Brunton: A Personal View, Kenneth Thurston Hurst (1990)
• Paul Brunton: Essential Readings, J. Godwin, P. Cash, & T. Smith

Tłumaczenie i opracowanie
Grażyna Jurkiewicz

na podstawie:

• Paul Brunton. A Bridge between India and the West, Annie Cahn Fung
• Paul Brunton. From Journalist to Gentle Sage, Georg Feuerstein
• Reflections on Paul Brunton, Paul Cash
• Rediscovering Paul Brunton, Barbara Platek, Steve Soiffer
• Paul Brunton and Ramana Maharshi, Glenn Friesen
• www.arunachala.org
• www.sriramanamharshi.org
• http://wisdomgoldenrod.org
• www.paulbrunton.org
• www.mysteriouspeople.com
• http://sunyogi.wordpress.com
• www.answers.com

www.logonia.org