Paul Brunton
BIOGRAFIA

tłumaczenie i opracowanie
Grażyna Jurkiewicz

Paul Brunton  (urodzony jako Raphael Hurst; 1898-1981) - mędrzec, mistyk, filozof, pisarz, podróżnik, dziennikarz. Znany jako ten, który powiadomił Zachód o istnieniu Mędrca z Góry Świętego Płomienia, Ramany Maharshiego, w książce „A Search in Secret India”, wydanej po raz pierwszy w 1934 roku (polski przekład „Ścieżkami jogów” Wanda Dynowska). Zafascynowany duchowymi tradycjami Wschodu, pragnął przekazać je Zachodowi. Był określany jako ten, który tworzy most pomiędzy Wschodem a Zachodem.

Na milczącym brzegu umysłu człowiek oczekuje nadejścia podniosłych nastrojów, które w konstytucji swej są równie kruche  jak babie lato. (...) Takie przypływy bardziej wzniosłych nastrojów rzucają człowiekowi pod nogi perły pisarskiego natchnienia. W owych uświęconych momentach dotyka on tego, co nieskończone. (Tajemna ścieżka)

Pisanie, które dla jednych jest ćwiczeniem intelektualnym, dla mnie jest świętością. Wstaję zza mojego biurka w takim samym nastroju, w jakim opuszczam starą katedrę po godzinnej modlitwie, lub jak po medytacji w lesie. (Perspectives, The Notebooks of Paul Brunton, vol.1)

        Paul Brunton urodził się w Londynie w 1898 roku jako Raphael Hurst w rodzinie emigrantów z Europy Wschodniej. Dzień urodzenia nie jest pewny, różne źródła podają 27 listopada lub 21 września, na datę 21 września jako prawdziwą wskazuje syn Bruntona, dodając też, że ojciec nie chciał, aby na ten dzień sporządzano mu horoskop. O jego dzieciństwie wiadomo, że matka zmarła na gruźlicę, kiedy miał 13 lat, a ojciec wkrótce powtórnie się ożenił. Raphael był wrażliwym chłopcem, a po śmierci matki ukierunkowanie wewnętrzne znacznie się nasiliło. Pisał w Hidden Teaching: „Lata chłopięce naznaczone były olbrzymią i straszną tęsknotą do zgłębiania tajemnicy znaczenia życia wewnętrznego”. Praktykował medytację, a w wieku 16 lat notował o pierwszych doświadczeniach mistycznych:

Zanim przekroczyłem próg dojrzałości, energia wewnętrznej kontemplacji nagromadziła się jak skarb w niebie, niewysłowiona ekstaza mistycznego transu stała się codziennym zdarzeniem w kalendarzu życia, nietypowe mentalne fenomeny, które towarzyszyły wcześniejszym doświadczeniem jogicznym, stały się powszednie i znane, a praca medytacyjna zamieniła się w bezwysiłkową sztukę. (…) W najgłębszym stadium transu wydawałem się być wypełniającą przestrzeń, bezcielesną istotą (Hidden Teaching, 23).

(…) po sześciu miesiącach niezachwianej codziennej praktyki medytacyjnej i osiemnastu miesiącach palącej potrzeby poznania Ducha, doświadczyłem serii mistycznych ekstaz. Blask i świeżość tych ekstaz wycofywały się stopniowo  przez trzy lub cztery tygodnie, aż znikły. Ale świadomość przez nie rozbudzona pozostała przez trzy lata. ("Paul Brunton: A Personal View" Kenneth Thurston Hurst).

Intensywność doświadczeń mistycznych, dramatycznie odczuwana różnica pomiędzy sobą a prozaicznym środowiskiem, które go otaczało, sprawiły, że młody Raphael postanowił zakończyć życie. Wyznaczył datę śmierci z wyprzedzeniem na dwa tygodnie, a w tym czasie  postanowił przejrzeć w lokalnej bibliotece książki o śmierci i o tym, co znajduje się po jej drugiej stronie. W Bibliotece Muzeum Brytyjskiego (British Museum Library) zapoznawał się z  różnymi doktrynami na temat śmierci i książkami ezoterycznymi. To spowodowało najpierw odsunięcie decyzji o zakończeniu życia, a później całkowitą z niej rezygnację.

Młodość, teozofia

        Wkrótce potem, jako młody człowiek, Raphael Hurst przyłączył się do Towarzystwa Teozoficznego. Tam poznał i zaprzyjaźnił się z Michaelem Justem. Wiedli życie beztroskich idealistów w Londynie tętniącym życiem różnych grup okultystycznych, mistycznych, jogicznych. Ich wspólne przedsięwzięcie biznesowe, księgarnia, upadło po 6 miesiącach. Był to też czas rozwijania i osiągania przez Hursta umiejętności mediumicznych, jasnosłyszenia i jasnowidzenia. Z książki Michaela Justa (o studiach i środowisku teozoficznym, gdzie Hursta można odnaleźć pod postacią Davida, jednego z bohaterów) wynika, że Hurst studiował też czasami astrologię. W tym okresie został dziennikarzem „wolnym strzelcem”,  piszącym pod różnymi pseudonimami, przeważnie dla Occult Review. Jego pierwsza publikacja, poemat „Along the Mistic Road”, ukazała się w 1919 roku (kiedy miał 21 lat) pod pseudonimem Raphael Meriden. Później w 1921 r. ukazał się pod jego prawdziwym nazwiskiem artykuł „The Occult Value of the Scientific Attitude”, a w 1922 r. “The Two Faces of Man”, w którym pisał o rodzajach mistycyzmu i okultyzmu. W 1928 r. opublikował “Beyond the Cup of Youth” pod pseudonimem Raphael Delmonte. W 1932 roku jako Brunton Paul opublikował artykuł „With a Southern Indian Tantrist", później, prawdopodobnie na skutek pomyłki zamiany imienia z nazwiskiem, pojawiło się zestawienie Paul Brunton i tak już pozostało. Paul Brunton stał się stałym pseudonimem literackim.

W okresie teozoficznym duży wpływ na Raphaela Hursta miały dwie osoby: Allan Bennet i M. Thurston. Allan Bennet (1872 –1923), brytyjski chemik, okultysta, nauczyciel Aleistera Crowleya, autor wielu książek o buddyzmie  i artykułów do  Theosophical Review, który w 1901 roku wyjechał do Birmy i na Sri Lankę, aby studiować buddyzm, tam został buddyjskim mnichem i przyjął imię Ananda Metteya. W 1903 r. założył  Buddhist Society (Buddhasasana Samagama) w Rangoon. W artykule, zamieszczonym w The London Forum w 1934 roku, Brunton pisał o nim:

Miałem wiele szczęścia, że zostałem bliskim przyjacielem Bhikku Ananda Matteya, który bez wątpienia był pierwszym wielkim autorytetem w buddyzmie, który opuścił  klasztorną  samotnię na Wschodzie i przybił do wybrzeża Zachodu.  Pokazał mi wewnętrzne oblicze swojej wiary, zainicjował mnie do buddyjskich metod medytacji, dał niezapomnianą lekcję etyki dzięki pięknie swojej osobowości. Był ucieleśnieniem doktryny o miłości do wszystkich istot w każdym wymiarze, żadne z nich nie było wyłączone z objęć jego współczucia.

Drugą postacią, która wywarła duży wpływ na Bruntona był M. Thurston, prawdopodobnie amerykański malarz, którego poznał w 1922 r. O Thurstonie wiadomo niewiele, choć Brunton uznawał go za swojego pierwszego duchowego nauczyciela. Wiadomo, że był autorem książek The Dayspring of Youth  i The Lord God of Truth oraz tłumaczem dzieła okultystycznego Le Comte de Gabalis, napisanego w 1652 r. przez  l’Abbé N. de Montfaucon de Villars. Obie książki Thurstona zostały wydane już po jego śmierci (zmarł w połowie lat 20tych XXw). The Dayspring of Youth Thurston odnosił się do kosmicznej hierarchii energetycznej, Wyższej Jaźni/Duszy (the Higher Self), o której mówił, że jest stworzona z najlepszych pragnień człowieka w czasie jego upadku i ewolucji w materii.

Hurst był członkiem Towarzystwa Teozoficznego przez dwa lata, prawdopodobnie pomiędzy 1918-1920 rokiem. Podziwiał Helenę Pietrowną Bławatską, założycielkę TT, uznawał idee Towarzystwo jako manifestację prawdziwej duchowości, o istotnym znaczeniu dla ludzkości, zwłaszcza w  XIX wieku. Z biegiem czasu zaczął jednak dystansować się do TT, dostrzegając spadek jego duchowej witalności oraz to, że  staje się kolejną sektą wśród wielu innych. Tym niemniej podkreślał, że to właśnie dzięki Towarzystwu Teozoficznemu po raz pierwszy zetknął się z myślą Orientu.  Po dwóch latach wystąpił z Towarzystwa Teozoficznego i okazjonalnie brał udział w spotkaniach różnych grup ezoterycznych.

Jak podaje Kenneth T. Hurst (syn Bruntona) w książce Paul Brunton: A Personal View, ojciec widział i rozumiał pokusę mocy okultystycznych, jako członek różnych stowarzyszeń trenował i rozwijał moce psychiczne, ale usłyszał też wewnętrzne ostrzeżenie:
Musiał wybrać pomiędzy sensacyjnością i prawdą, mniej spektakularną drogą stałej praktyki duchowej. Jeśli zdecydowałby się na dalsze rozwijanie mocy okultystycznych, zostałby z pewnością znanym medium, choć ze świadomością, że nie jest to prawdziwa duchowa ścieżka. Wiedział, że jest to ważny wybór. Zadręczał się tym. Pokusa kontynuowania praktyki okultystycznej była silna, ale wiedział, że musi ją przezwyciężyć i poświęcić się prawdziwej drodze ducha. Powiedział mi, że kiedy tylko podjął decyzję, jego moce okultystyczne opuściły go i nie był w stanie ich doświadczać.

W 1922 roku Raphael Hurst poznał i ożenił się z Karen Tottrup, a rok później, w 1923 roku przyszedł na świat jego jedyny syn Kenneth Thurston Hurst. Okoliczności życiowe, konieczność zadbania o rodzinę, były wyzwaniem dla idealizmu, pasji i dotychczasowego stylu życia Hursta. Zmuszony nowymi wyzwaniami, stworzył projekt całkowicie odmienny od dotychczasowych zainteresowań, magazyn Success (Sukces), adresowany do tych, którzy chcą zdobyć sławę i fortunę. Większość artykułów Hurst pisał sam, pod pseudonimami, zamieszczał wywiady z czołowymi ludźmi przemysłu, finansów, mediów. Magazyn wystartował jednak w pechowym 1929 roku i nie przetrwał długo.