30.  U: Chociaż właściwym miejscem medytacji jest tylko serce i brahmarandra, czy można medytować, jeśli zachodzi taka konieczność, skupiając się na sześciu mistycznych centrach?

RM: Sześć mistycznych centrów (adhara – ādhāra), itp., które wspominane są jako punkty medytacji, to nic innego jak płód wyobraźni. Mają one znaczenie tyko dla początkujących w jodze. Co się tyczy medytacji na sześciu centrach, śiwa-jogini mówią: „Bóg, który w swojej naturze jest niedualny, bezgraniczny, samoświetlny i samoświadomy, przejawia, podtrzymuje i roztapia nas wszystkich. Największym grzechem jest zniszczenie tej rzeczywistości za pośrednictwem nakładania na nią różnych imion i form, takich jak: Ganapati, Brahma, Wisznu, Rudra, Maheśwara i Sadaśiwa”. Zaś wedantyści głoszą: „wszystko to tylko fantazje umysłu”. Dlatego jeżeli człowiek zna Atmana – wszechpoznającą świadomość, to zna także wszystko. Powiedzieli także wielcy: „Kiedy To Jedyne poznane jest takim, jakim Ono jest w sobie, to wszystko, co było nieznane – staje się znanym”. Jeżeli my, obdarzeni różnorodnością myśli, medytujemy o Bogu, który jest Atmanem, to uwalniamy się od całej mnogości myśli za pomocą tej jednej myśli; i dlatego nawet ta jedyna myśl zanika. Właśnie to jest istotą stwierdzenia, że poznanie Atmana jest poznaniem Boga. Ta wiedza jest wyzwoleniem.

31.  U: Jak należy myśleć o Atmanie?

RM: Atman jest samoświecący bez ciemności i światła, to samoprzejawiająca się rzeczywistość, dlatego nie należy myśleć o Nim, jako o tym lub o tamtym. Wszelka myśl prowadzi do więzów. Sens medytacyjnego skupienia na Atmanie polega na tym, aby zmusić umysł do przyjęcia formy Atmana. W samym środku Pieczary Serca czysty Brahman bezpośrednio przejawia się jako Atman, prawdziwe Ja, „Jam jest” w formie „Ja-Ja”. Czy może być większą niewiedza, niż myślenie o tym inaczej, nie znając tego, co zostało tutaj powiedziane?

Arunachala, foto MP 2005

32.  U: Zostało powiedziane, że Brahman przejawia się w Sercu jako Atman, „Ja” w formie „Ja-Ja”. Czy można otrzymać dalsze wyjaśnienia, aby ułatwić sobie zrozumienie tego stwierdzenia?

RM: Czyż nie jest tak, że każdy z nas wie z doświadczenia, iż w czasie głębokiego snu, omdlenia, itp. nie ma żadnej wiedzy, tzn. ani wiedzy o sobie, ani wiedzy o czymkolwiek innym. Później, kiedy pojawia się doświadczenie w postaci „przebudziłem się ze snu” lub „ocknąłem się z omdlenia”, to czyż nie jest to specyficzny rodzaj wiedzy, która  wyłania się z wyżej wspomnianego stanu bez różnicowania? Ta szczególna wiedza nazwana jest widżniania (vijñāna). Widżniana przejawia się tylko w odniesieniu do „Ja” lub „nie-ja”, ale nie sama w sobie. Kiedy widżniana odnosi się do „Ja”, to nazywają ją wiedzą prawidłową, wiedzą umysłową, której obiektem jest „Ja” lub wiedzą uzyskującą spełnienie w tym, co niepodzielne, czyli w Atmanie. Kiedy odnosi się ona do „nie-ja” nazywają ją niewiedzą. Stan tej widżniany, kiedy odnosi się ona do „Ja” i przejawia się w formie „Ja” nazywa się Ja-przejawieniem (aham sphurana) ^(1,2). To przejawienie nie może mieć miejsca jako oddzielne od Rzeczywistości, tzn. Atmana, prawdziwego Ja. To takie przejawienie, które jest znakiem bezpośredniego doświadczania Rzeczywistości. Jednak ono samo w sobie nie zawiera natury Rzeczywistości. To, co uwarunkowuje ten przejaw jest właśnie Rzeczywistością, która także nazywana jest pradżnią, (prajñā – poznanie prawdy prowadzące do wyzwolenia). Wedantyjski tekst Prajnanam Brahma uczy o tej samej prawdzie.

Wiedz także, że jest to sens Pism. Atman Samoświetlny, świadek wszystkiego, przejawia się sam, jako zamieszkujący w widżnianakosza (vijñānakosa – powłoka zbudowana z wiedzy). Umysłem nie różnicującym schwyć Atmana jako swój cel i rozkoszuj się Nim jak sobą.

33.  U: Co nazwano wewnętrznym pokłonem lub pokłonem bez atrybutów⁽¹⁾?

RM: W takich tekstach jak Ribhu Gita oddawanie czci bez atrybutów jest szczegółowo wyjaśnione jako oddzielna praktyka. Jednak wszystkie praktyki, takie jak: składanie ofiar, działalność charytatywna, ascetyzm, przestrzeganie ślubów, dżapa, joga i pudża są faktycznie różnymi sposobami medytacji na formie „Ja jest Brahman”. Więc w każdej z nich należy zwrócić uwagę, aby nie odchodzić od skupienia na „Ja jest Brahman”. W tym jest sens pokłonu (oddawania czci) bez atrybutów.

34.  U: Jakie są stopnie wiedzy (aṣṭāṇgajñāna)?

RM: To te same osiem stopni, o których powiedzieliśmy wyżej, lecz ich definicje są inne. Oto one:

1.  Jama – jest to zarządzanie wszystkimi organami zmysłów, przytomna wiedza o wadach (defektach), które są właściwe dla świata, zawierającego w sobie również ciało, itp.

2.  Nijama – jest to zarządzanie potokiem zjawisk świadomościowych (umysłowych przemian) będących w relacji do Ja, oraz oddalanie [od umysłu] form przeciwstawnych. Innymi słowy, oznacza to, iż pojawia się nieustające miłowanie Najwyższego Ja.

3.  Asana – jest tym, co sprawia, że nieprzerwana medytacja na Brahmanie staje się możliwą bez wysiłku.

4.  Pranajama: reczaka (wydech) – to usunięcie dwóch nierealnych aspektów – imienia i kształtu – od obiektów, z których składa się świat, ciało itp.; puraka (wdech) – to uświadomienie [sobie] trzech realnych aspektów: Bytu, Świadomości i Szczęśliwości (Sat, Cit, Ananda), które nieustannie są obecne w tych obiektach; kumbhaka (zatrzymanie) – to skupienie na uświadomionych [sobie] w ten sposób owych aspektach.

5.  Pratjahara – to nie dopuszczanie do powracania w [strefę] umysłu, usuniętych wyobrażeń o imieniu i formie.

6.  Dharana – to utrzymywanie umysłu w siedlisku Serca bez błądzenia na zewnątrz i uświadomienie [sobie] siebie jako Atmana, który jest Sat-Cit-Ananda.

7.  Dhjana – to medytacją na „Ja jest tylko czystą Świadomością”. Tak oto, po odsunięciu ciała, składającego się z 5 powłok, spełnia się badawcze zapytywanie „Kto Ja?” (Kim Jestem?). Na skutek tego, zapytujący jaśnieje jako Ja („Ja-Ja”).

8.  Samadhi – kiedy Ja-przejaw również zanika, ma miejsce [subtelne] bezpośrednie doświadczanie [przeżyciowe]. To – samadhi.

Dla [praktykowania] pranajamy i innych stopni Wiedzy opisanych powyżej, takie ćwiczenia jak asana, itp. zawarte w Jodze, nie są konieczne. Stopnie Wiedzy mogą być praktykowane wszędzie i o dowolnym czasie. Można uprawiać Jogę lub Wiedzę – razem lub oddzielnie – zgodnie ze skłonnością i okolicznościami. Wielcy Nauczyciele mówią, że korzeniem wszelkiego zła i śmiercią dla tych, którzy poszukują Wyzwolenia, jest zapominanie. [Śmierć lub Kala to rezygnacja, na tej Ziemi, z rozmyślań nad Atmanem, a rezygnować z tego nie należy nawet w najmniejszym stopniu. /Śankaracharya/]. Dlatego też należy uspokoić umysł w Ja i nigdy nie zapominać Siebie – takim jest Cel. Jeżeli umysł jest kontrolowany, wszystko pozostałe podporządkowuje się zarządzaniu. Różnica pomiędzy ośmiostopniową Jogą a ośmiostopniową Wiedzą została szczegółowo przekazana w świętych tekstach, dlatego tutaj podano tylko podstawę tego przekazu.

35.  U: Czy jest możliwe, aby  jednocześnie praktykować pranajamę należącą do jogi i pranajamę, która przynależy do ścieżki wiedzy?

RM:  Do czasu, aż umysł nie uspokoi się w Sercu, bądź to za pomocą absolutnego zatrzymania (kewalakumbhaka), bądź za pośrednictwem badawczego wnikania, potrzebne są reczaka, puraka, itd. Tak więc pranajama jogi powinna być wykonywana podczas nauki, a druga pranajama może być praktykowana zawsze. W ten sposób mogą być praktykowane obie. Jest wystarczające jeśli jogiczna pranajama jest praktykowana aż do momentu uzyskania mistrzostwa w absolutnym zatrzymaniu.

36.  U: Dlaczego dróg wyzwolenia naucza się w rozmaity sposób? Czy nie będzie to stwarzać pomieszania w umyśle poszukującego?

RM: Wedy uczą, wskazując kilka dróg, stosownie godziwych, dla różnych stopni przygotowania poszukujących Wyzwolenia adeptów. Jednak, ponieważ Wyzwolenie jest uwolnieniem od dyktatu umysłu, to wszystkie wysiłki powinny być nakierowane na kontrolowanie umysłu. Chociaż może się wydawać, że różne sposoby medytacji mogą się różnić od siebie, to w końcu wszystkie one prowadzą do jednego rodzaju medytacji. Nie należy w to wątpić. Każdy może przyjąć drogę, odpowiadającą dojrzałości swojego umysłu.

Kontrola prany, którą jest joga, i kontrola umysłu, którą jest dżniana⁽¹⁾ – oto dwa podstawowe sposoby zniweczenia umysłu. Dla jednych bardziej właściwą będzie droga pierwsza, dla innych – druga. Tym niemniej, dżniana podobna jest do uśmierzenia rozwścieczonego byka poprzez proponowanie mu po dobroci zielonej trawy, natomiast joga to ujarzmianie go za pomocą siły. Mądrzy mówią, że spośród trzech rodzajów zaawansowanych poszukujących, najlepsi osiągają cel poprzez ugruntowanie swojego umysłu w Atmanie rozpoznając naturę Rzeczywistości za pośrednictwem medycznego dociekania wnikania) i postrzegania siebie oraz wszystkich rzeczy jako natury Rzeczywistości; przeciętni [osiągają cel] skupiając umysł w Sercu poprzez kewalakumbhakę i długotrwałą medytację na Rzeczywistości; słabsi zaś poprzez stopniową praktykę kontroli nad oddychaniem, itd.

Umysł powinien być uspokojony w Sercu, dopóki nie nastąpi zniweczenie „ja”-myśli , która jest formą niewiedzy przebywającego w Sercu. To właśnie jest dżniana; tylko to jedno jest także i dhjaną. Wszystko pozostałe wynika tylko z różnic w słowach i odmiennych wersji tekstów. Tak głoszą Pisma. Dlatego jeżeli osiąga się sztukę powstrzymania umysłu w Atmanie za pomocą tego lub innego sposobu, nie trzeba niepokoić się o cokolwiek innego.

Wielcy Nauczyciele uczą także, że bezgranicznie oddany znajduje się wyżej niż jogini⁽²⁾ i że drogą do Wyzwolenia jest oddanie, które jest istotą rozmyślania nad własnym „Ja” ^(3,4).

Droga uświadomienia [sobie] Brahmana nazywana jest różnie: Daharavidya, Brahmavidya, Atmavidya, itd. Cóż więcej można powiedzieć? Resztę należy zrozumieć intuicyjnie.

Pisma uczą na różne sposoby. Po dokonaniu analizy wszystkich tych sposobów, Wielcy ogłosili tę drogę jako najkrótszą i najlepszą.

Ramanashramam, foto MP 2005

37.  U: Ćwicząc wskazaną powyżej praktykę, można uwolnić się od takich przeszkód umysłu, jak niewiedza, wątpliwość, błędy i w związku z tym osiągnąć nieruchomość umysłu. Pozostaje jednak ostatnia wątpliwość. Po rozpuszczeniu umysłu w Sercu, pozostaje tylko Świadomość, jaśniejąca jako bezgraniczna Rzeczywistość. A kiedy – w ten sposób – umysł przyjmuje formę Atmana (Ja), to kto będzie dokonywał badawczego wnikania?

RM: To pytanie prowadzi do oddawania czci „ja”. Przypomina to historię z pastuchem, poszukującym owcy, która cały czas była u niego na plecach. Dżiwa sama jest Śiwą; Śiwa sam jest Dżiwą. Zaprawdę, Dżiwa to nic innego jak Śiwa. Kiedy ziarno znajduje się w łusce, nazywa się nie oczyszczonym, kiedy jest oczyszczone, nazywają go ryżem. Podobnie, kiedy człowiek związany jest przez karmę, pozostaje dżiwą, kiedy jego łańcuchy niewiedzy są rozerwane, jaśnieje on jako Śiwa, jako bóstwo. Tak głosi święty tekst. Odpowiednio, dżiwa, będąca umysłem, jest w rzeczywistości czystym Ja, Atmanem, ale zapominając o tej prawdzie, wyobraża sobie, że jest duszą oddzielną i okazuje się być związaną w postaci umysłu. Dlatego jej poszukiwanie Atmana, którym jest ona sama, przypomina poszukiwanie owcy przez pastucha. Jednak dżiwa, która zapomniała swoje Ja, nie stanie się sobą li tylko za pośrednictwem przemijającego stanu widzenia. Z powodu przeszkód, wywołanych resztkami wrażeń zgromadzonymi w poprzednich wcieleniach, dżiwa znowu i znowu zapomina o swojej tożsamości z Atmanem i przebywa w stanie błędu, utożsamiając siebie z ciałem, itp. Czy człowiek może stać się wysokiej rangi urzędnikiem, jeśli tylko spojrzy na takowego? Tak samo i dżiwa, znajdująca się w okowach umysłowego utożsamiania się z ciałem, itp., powinna podejmować wysiłki poprzez rozmyślania o Atmanie i czynić to stopniowo i we właściwy sposób; a kiedy tak oto umysł zostanie zniweczony, dżiwa stanie się Atmanem⁽¹⁾.

Nieustannie, właśnie w ten sposób praktykowane rozmyślanie nad Ja (Atmanem), zniweczy umysł, a potem zniknie i samo, podobnie jak kij używany do rozpalania węgli przy spalaniu zwłok. Właśnie ten stan nazwano Wyzwoleniem.

Posąg Śiwy na terenie aszramu Seshadri (foto MP 2005)

38.  U: Jeżeli dżiwa zgodnie ze swoją naturą jest tożsama z Atmanem, cóż przeszkadza jej uświadomić sobie swoją prawdziwą naturę?

RM: Przeszkadza zapominanie o prawdziwej naturze dżiwy; to zapominanie znane jest jako siła przesłaniania.

39.  U: Jeżeli to prawda, że dżiwa zapomina o swojej prawdziwej naturze, to jak w ogóle może powstać doświadczanie „Ja”.

RM: Przesłona nie całkowicie ukrywa dżiwę⁽¹⁾; przesłona ukrywa tylko naturę „Ja”, które jest Atmanem, i formuje wyobrażenie „Ja jestem ciało”, lecz ona nie ukrywa Atmana, który jest „Ja” i który jest Rzeczywisty i Wieczny.

40.  U: Jakie są szczególne właściwości dżiwanmukty – wyzwolonego za życia, i widehamukty – wyzwolonego po śmierci?

RM: „Ja nie jestem ciałem. Ja jestem Brahmanem, który przejawia się jako Atman. We mnie, który jest bezgraniczną Rzeczywistością⁽¹⁾, zawarty jest świat, składający się z ciał, itp., które są tylko pozorami podobnymi do błękitu nieba”. Ten, kto uświadomił sobie tę prawdę, jest dżiwanmuktą. Jednak dopóki jego umysł nie jest rozpuszczony, mogą dla niego powstawać pewne cierpienia z powodu związków z obiektami na skutek prarabdhy (karmy poczynającej owocować, której rezultatem jest obecność ciała), a dopóki ruchomość umysłu nie jest powstrzymana, nie będzie także i doświadczenia błogości. Doświadczanie Atmana (Jam jest) możliwe jest tylko dla umysłu, który stał się subtelnym i nieruchomym na skutek długotrwałych medytacji. Ten, kto obdarzony został subtelnym stanem umysłu i doświadcza Atmana, nazywany jest dżiwanmuktą. Właśnie stan dżiwanmukty określany jest jako Brahman bez atrybutów lub jako Turija. Kiedy nawet ten subtelny umysł jest rozpuszczony i zakończyło się doświadczanie siebie, i kiedy poszukujący pogrążony jest w oceanie błogości, stając się jednością z nim bez jakiegokolwiek poczucia dualności istnienia, to nazywa się go widehamuktą. Właśnie stan widehamukty określany jest jako transcendentny Brahman bez atrybutów i jako transcendentna Turija. To jest Cel ostateczny. Ze względu na stopnie szczęścia i cierpienia, wyzwolonych - dżiwanmuktów i widehamuktów - można podzielić na cztery kategorie: Brahmavid, Brahmavara, Brahmavariya i Brahmavarishtha. Lecz ten podział możliwy jest tylko jeśli patrzymy na nich z boku. W Rzeczywistości jednak nie ma różnic w Wyzwoleniu osiągniętym za pośrednictwem dżniany.

POKŁON

Niechaj lotosy stóp Ramany, Nauczyciela, który jest wielkim Śiwą w ludzkiej postaci, żyją wiecznie.

ॐ