Podwójna świadomość Dżivanmukty

Dżivanmukta jest Wyzwolonym Mędrcem. Jest wolny od sideł narodzin i śmierci. Jest już za życia wyswobodzony. Odrzucił wszystkie więzy egoizmu, żądzy, gniewu, zawiści, samolubstwa, pychy, upodobań i niechęci, rozweselenia i depresji. Wolny jest od zwątpienia, nie ma niczego, co mógłby poznać i osiągnąć. Posiada najwyższą wiedzę Brahmana.

Dżivanmukta posiada podwójną świadomość: może on pogrążyć się w Samadhi, może zaś pracować jak zwykły człowiek dla dobra świata. Wewnętrznie posiada on Bhava czyli umysłową postawę: Jestem Świadkiem, nie jestem działającym, nie jestem użytkownikiem. I dlatego może być zajęty w Lokasangraha lub być narzędziem woli kosmicznej jako oddzielny pośrednik. Świat jest dla niego mirażem. Jak dziecko używa on przedmiotów zmysłowych ofiarowanych mu przez innych. Nie psują go one, bowiem świadomość jego tkwi korzeniami w Brahmanie. Widzi on ten świat jakby we śnie.

Dżivanmukta jest podobny do człowieka siedzącego na murze. Z jednej strony jest uwarunkowane istnienie w świadomości tego świata, z drugiej - nieuwarunkowana całkowita świadomość. Człowiek siedzący po jednej stronie świata nie jest w stanie widzieć, co się dzieje po drugiej. Człowiek świata nie może posiadać wiedzu Brahmana. Podobnie i Videhamukta, którego indywidualność jest całkowicie zanurzona w Brahmanie, nie może zdawać sobie sprawy ze świata dla niego nieistniejącego. Jeśli jego ciało ma nadal funkcjonować, muszą je karmić i troszczyć się o nie inni. Videhamukta nie jest przeto w stanie zajmować się dobrem świata.

Podwójna świadomość Dżivanmukty stawia go w położeniu człowieka, który świadomie przebywa w obu sferach. Jego wyższa świadomość nie może ulec zachwianiu. Jednakże dla dobra ludzkości zatrudnia on część swej świadomości w sferze działania dla dobra świata. Idealnym przykładem posiadającego podwójną świadomość jest Kriszna.

Samadhi-Dżnani i Vyavahara-Dżnani

Dżnani posiada poznanie jedności Jaźni. Ten natomiast, kto ma Vyavaharaapeksha - pragnienie Vyavahara dla działania w świecie - i pracuje w tym świecie, jest Vyavahara-Dżnani. To pragnienie pracy zalezy od jego Prarabdha. Używa on swego ciała jako narzędzi, jak cieśla używa swych instrumentów. Posiada on także Triputi, lecz cały świat widzi w sobie. Niczego nie widzi on na zewnątrz, tak jak inni. Widzi on przez swą Divya Dristhi lub Dżnana Chakshus, a nie oczyma fizycznymi. Człowiekowi tego świata z praktycznymi Buddhi jest bardzo trudno uzmysłowić sobie, jak Dżnana widzi fizyczny wszechświat podczas swej pracy. Ślad, zrobiony przez włożenie kija do wody nie jest tak głęboki i trwały jak ślad zrobiony tym samym kijem w grząskiej ziemi. Podobnie jest z dwoma typami Dżnanich: w Vyavahara-Dżnani wrażenie Nirvikalpa Samadhi czyli Brahmakari Vrtti nie jest takie trwałe, głębokie i ciągłe jak to w Samadhi-Dżnani. W pierwszym jest ono podobne do odbicia w wodzie, w drugim do odbicia w ziemi. Jest ono nieprzerwane i stałe jak stały strumień oliwy. Vyavahara-Dżnani wie, że to jest Vishtha (nieczysta materia), że to jest pasta sandałowa, to jest głupiec, to jest człowiek inteligentny, to jest powodzenie, to jest upadek, to jest łotr, a to człowiek uczciwy; lecz ich uczucia go nie dotykają. Nie unosi się on radością, gdy go spotykają powodzenia, ani nie ulega depresji, gdy mu się nie powodzi. Nie kocha on człowieka uczciwego, ani nie nienawidzi łotra. W tym znaczeniu ma on Sama Dristhi - jednakowe widzenie. Vyavahara-Dżnani odczuje ból, gdy mu odetną palec, lecz Samadhi-Dżnani nie doświadczy go ani trochę, gdy mu będą amputować nogę. Przypadek Shama Tabriez z Multan mógłby służyć jak aktualny przykład prawdy powyższego twierdzenia: gdy go obdzierano ze skóry, śmiał się i mówił Analhag! Analhag! - Jestem Nim! Jestem Nim!

Vyavahara-Dżnani widzi nazwy i formy, lecz Samadhi-Dżnani wycofuje się ze Wszechświata i w ogóle nie widzi nazw ani kształtów. Obydwa typy Dżnanich posiadają tę samą wiedzę, lecz Samadhi-Dżnani zażywa więcej szczęśliwości (Ananda) niż Vyavahara-Dżnani.

Samadhi-Dżnani jest wiecznie pochłonięty Brahmanem, nie widzi nazw ani form. Świat całkowicie znika dla niego. Nie może on pracować. Jest Paramhansa.

Doświadcznia Radża Joga

Radża Joga wchodzi na drabinę Jogi stopniowo, krok po kroku. Stałe uprawianie koncentracji i medytacji sprawia, że umysł jego jest przeświecający i czysty jak kryształ. Odsłania on każdy przedmiot, ku któremu się skieruje. Tak jak biały kryształ zabarwia się na kolor przedmiotu przed nim postawionego, tak również umysł jednoczy się z przedmiotem mu przedstawionym. Ten proces nazywa się Samapatti. Umysł poddaje się Tranmaya Parinama: wchodzi w jedność z przedmiotem. Następuje to przy głębokim Samadhi.

Sabija Samadhi

Gdy umysł jednoczy się z prostym obiektem, łącząc się ze słowem, znaczeniem lub ideą - nazywa się to Savitarka Samadhi. W tym stanie, dzięki obecności Radżasu, umysł nie odróżnia słowa od znaczenia i idei-Vrtti, czyli nie jest wolny od zmieszania i wyobraźni; np. jeśli skupiacie się na krowie - myślicie o krowie, później o znaczeniu słowa a następnie o idei w nim zawartej. Słowo krowa mieści się, tkwi w języku. Idea krowy istnieje w mózgu. Te trzy różne rzeczy zlewają się i dzięki szybkości umysłu okazują się całością.

Jog, uprawiając Savitarka Samadhi, stopniowo usuwa Radżas, który przez ożywienie przeszłych Samskar tworzy pamięć. Pamięć przynosi asocjacje związku, nazwy, kształtu, znaczenia itp. przedmiotu. W Nirvitarka Samadhi zdolność pamięciowa jest zahamowana; przedmiot świeci w swej samoistnej postaci, pozbawiony słowa (nazwy), znaczenia (formy) i idei (działalności umysłowej).

Wraz z pogłębieniem Nirvitarka Samadhi, umysł (Czitta) Joga wchodzi w sferę przedmiotów subtelnych, takich jak Tanmatry - subtelnego eteru, powietrza (wiatru), ognia itd. Jog medytuje nad rzeczami subtelnymi przy pomocy czasu, przestrzeni i cech (atrybutów). Umysł nie ustala się sam, bezpośrednio na subtelnym przedmiocie. Idzie on boczną drogą przez asocjacje czasu, przestrzeni itd. Stan ten nazywa się Savichara Samadhi.

Gdy Jog jest w stanie ekstrahować subtelne pierwiastki z czasu, przestrzeni i przymiotów (cech) oraz medytuje nad nimi w ich czystej postaci (takich, jakimi one są) osiąga on Nirvichara Samadhi. Jasność umysłu znacznie się zwiększa.

Gdy Czitta przebrnie przez morze grubych i subtelnych przedmiotów, świeci on jedynie przez Vrtti Aham Asmi - Jestem. Tu przedmiotem Samadhi jest Sattva górująca nad Ahamkarą czyli zasadą ego. Pierwotna Ahamkara jest źródłem 11 zmysłów - pięciu subtelnych elementów oraz ich efektów, pięciu grubych elementów i umysłu. To, z powodu doznawanej radości, nazywa się Saananda Samadhi. Jest to wyższy stan Nirvichara Samadhi.

W najwyższym stadium Nirvichara Samadhi, Czitta - umysł Joga samym tylko Vrtti Asmi Am. Sattva-Czitta czyli Asmita lub Mahat jest podporą, podtrzymaniem dla Samadhi. Asmita jest to stan czystego umysłu (Czitta) oświeconego przez świadomość, zawierający zalążek Ahamkara (ego - zasada). To Samadhi znane jest jako Sasmita Samadhi.

Wszystkie te 6 Samadhi nazywają się Sabija Samadhi lub Samadhi z zalążkiem czyli podporą. Te 6 Samadhi są to Samadhi niższe, znane jako Samprajnata lub Sabija albo Saalambana Samadhi.

Ritambhara Prajna

Gdy Nirvichara Samadhi się pogłębia, przejawia się jego wyższe stadium Sasmita Samadhi. Jog osiąga światłość Czitty. Niejasność Radżasu i zasłony Tamasu znikają. Śri Vyasa tak opisuje ten stan: Wzniósłszy się do krainy Prajny - intelektu zrodzonego z Samadhi - Jog, który unicestwił swój smutek, widzi innych pogrążonych w trosce, jak człowiek z wysokiej skały, który ogląda innych niżej.

Intelekt, zrodzony z tego Samadhi, nazywa się Ritambhara, jako że posiada on Prawdę [pełny jest Prawdy]. W tym stanie na ma śladu złudzenia, fałszywej wiedzy lub niewiedzy.

Rita i Satya to synonimy, jednak istnieje między nimi mała różnica. Satya jest faktem pojęciowym, Rita jest faktem postrzegalnym. Wyrazu Rita użyto tu, aby zaznaczyć bezpośrednią realizację Prawdy.

Ritambhara Prajna przewyższa wszelką światową wiedzę, czy to osiągniętą przez bezpośrednie spostrzeżenia zmysłowe lub wnioskowanie, czy przez pisma i powiedzenia mędrców bądź świętych, ponieważ to, co oświeca intuicyjny intelekt Joga, nie może być poznane przez słabe rozumowanie bądź proste spostrzeganie za pomocą zmysłów. Człowiek chodzi w ciemnościach, dopóki nie osiągnie światła intuicji. Ritambhara Prajna jest podobna do Vivekakhyati.

Vivekakhyati

Asmita jest stanem Czitta oświeconego przez świadomość i mieści w sobie zalążek zasady ego (Ahamkary). Siłą niewiedzy zawartej w drobnej ilości Tamas Sattvic-Czitty, lub Mahat, Purusha utożsamia się z Czittą. W konsekwencji rodzi się Asmita-Klesha czyli zgryzota egoizmu i jest ona przyczyna innych strapień, takich jak przywiązanie, nienawiść, kurczowe trzymanie się życia a także wszystkich samolubnych czynów i ich owoców, narodzin, zycia i używania. Vivekakhyati jest to wiedza rozróżniająca między Purushą a Czittą, wiedza ta niweczy Asmita-Klesha. Ogien wiedzy spala wszystkie zalążki strapień. Jak spalone ziarno nie kiełkuje, tak samo Samskary czyli wrażenia boleści, zmartwień spalone przez ogien Vivekakhyati nie kiełkują.

Viveka jest to rozróżnianie między prawdziwym widzem a widzeniem. Khyati znaczy wiedza. Vivekakhyati jest to wiedza rozróżniająca między Czitta a Purusha. Innymi słowy, jest to wiedza bezpośrednia. Ja jestem czymś różnym od ciała, zmysłów, umysłu, rozumu itd.

Vivekakhyati jest najwyższą sattviczną odmianą Czitty. Tak jak odbicie czyjegoś drogiego oblicza w lustrze nie jest realne, tak właśnie wiedza o ja, która powstaje w najsubtelniejszy sposób z Czitty, nie jest realna. Nie jest to Swarupa_Sthiti czyli przebywanie w swej własnej naturze.

Uprawiając Para-Vairagya czyli najwyższą beznamiętność, Jog również odwraca się od tej Vrtti i pozostaje w Swarupa czyli w Istotnej Naturze.

Vivekakhyati znane jest również jako Parasankhyan czyli wiedza rozróżniająca lub głęboki wgląd.

Dharma-Megha-Samadhi

Jog pozbawiony pasji również względem wiedzy rozróżniania osiąga Dharma-Megha-Samadhi - Obłok Cnoty - dzięki stałemu napływowi wiedzy rozróżniającej.

Gdy Vivekakhyati czyli wiedza rozróżniania udoskonali się, Kleshy są już jak spalone ziarna, które utraciły moc kiełkowania. Nawet Samskary z przeszłych żywotów są spalone. Na początku [praktyki] ujawniające się [wychodzące, pojawiające się] Samskary przerywają napływ Vivekakhyati. Gdy Vivekakhyati się wzmocni i udoskonali przez rozwój Para-Vairagya, czyli najwyższą obojętność względem wszystkich Siddhi, osiąga się Dharma-Megha-Samadhi.

Jog posiada najwyższe oświecenie we wszystkich miejscach i we wszystkich warunkach. Ci, którzy biegną za Siddhi, są jeszcze przywiązani. W ich przypadku napływowi Vivekakhyati przeszkadzają Vyuthana-Samskary czyli ujawniające się [wychodzące, pojawiające się] wrażenia, wywołane przywiązaniem do Siddhi.

Owocem tego chwalebnego Samadhi jest usunięcie wszystkich Klesha i Karm. Zgryzot, smutków czyli Klesha jest pięć: niewiedza, egoizm, zbytnie przywiązanie, odraza i związanie z życiem. Karm jest trzy: biała lub czysta, czarna lub brudna oraz mieszana. Kto osiągnął Dharma-Megha-Samadhi jest Dżivanmukta - wyzwolony za życia. Jego czyny nie są ani białe, ani czarne. Jest on wolny od więzów Karmy. Nie ma powodu obawiać się o jego upadek. Nie istnieje dlań możliwośc ponownych narodzin. Zalążki Samskary są całkowicie spalone.

Dharma-Megha prowadzi do Kaivalyi przez Asamprajnata czyli Nirbija Samadhi.

Stan Czitty - Prashanvahita

Samskary (wrażenia) Samadhi są potężniejsze niż Samskary wychodzące ze stanów umysłu. Jog podczas regularnej praktyki Samadhi niweczy wszystkie występujące Samskary.

Uprawianie Samadhi stwarza potężne Samadhi Samskary. Niweczą one światowe Samskary, Raga-Dvesha - przywiązanie i odrazę [lgnięcie i awersję]. Jog, wraz ze zniweczeniem zanikających Samskar, doświadcza głębszych Samadhi i tworzy więcej siły dla unicestwienia światowych Samskar Czitty. Z biegiem czasu osiąga on Vivekakhyati czyli wiedzę rozróżniającą. Wrażenia Vivekakhyati niweczą wszystkie wychodzące [pojawiające się, ujawniające się] Samskary. Lecz nawet Samskary Vivekakhyati są kontrolowane przez uprawianie Para-Vairagya czyli najwyższą beznamiętność.

Samskary Para-Vairagya znane są jako Samskary Sesha - osad Samskar, czyli pewna pozostałość ostateczna, ponieważ zatrzymują one, kładą tamę wszystkim innym Samskarom.

W Nirbija Samadhi czyli w najwyższej formie nadświadomości istnieją jedynie Para-Vairagya Samskary. Są one kontrolującymi modyfikacjami Czitty.

Jog wnosi zwiększone opanowanie modyfikacji w swą Czittę (Nirodha Parinama) przez uprawianie stopniowego zanikania zjawiających się w niej zmian.

Guny nie mogą istnieć nawet przez moment bez zmian. Dwa rodzaje zmian mają miejsce w Czitta: zewnętrzna i wewnętrzna. Zewnętrzne zmiany pojawiają się przez różne obiektywne Vrtti umysłu, podczas gdy wewnętrzne mają miejsce w Sattva-Czitta w formie spokojnego i łagodnego napływu (prądu).

Podczas uprawiania Nirodha-Samskary - wrażeń kontrolnyc, Samskary Vyuthana - wrażenia wychodzące są wstrzymane. Nirodha-Samskary, będąc przez to wolne od zahamowań i przeszkód Vyutthana-Samskara płyną w nieprzerwanym następstwie Sattva Czitta. To jest znane jako spokojny napływ (prąd) (Prashanavahita) Czitty.

Nirbija Samadhi

W Samprajnata Samadhi jest pewna podpora dla umysłu (Czitty), lecz Asamprajnata Samadhi nie ma tego punktu zaczepienia. Dlatego jest to znane jako Nirbija czyli bez zalążka (przyszłych narodzin).

W najwyższym stanie Samprajnata Samadhi jest tylko jedno Vrtti w Czitta - Vrtti-Vivekakhyati, lecz w Asamprajnata Samadhi nawet to Vrtti jest zahamowane przez uprawianie Para-Vairagya czyli najwyższej obojętności, beznamiętności. Jogin osiąga stan Dżivanmukta przez Asamprajnata Samadhi, które jest końcem wszystkich obowiązków i wysiłków.

Asamprajnata, Nirodha, Nirbija, Niralamba - wszystkie te nazwy odnoszą się do najwyższego stanu świadomości.

Jak ogień, strawiwszy materiał opałowy, gaśnie, tak Samskary Nirodha Samadhi po zniweczeniu wszystkich Vyutthana-Samskar, automatycznie giną. Potem następuje Kaivalya. Prakriti wchłania Guny Czitty.

Swarupa-Avastha i Swarupa-Sthiti

Avastha jest stanem przejściowym, podczas gdy Sthiti jest założeniem stałym. W Nirodha Samadhi Jogin osiąga Swarupa Avastha, lecz tak długo, jak nie opanował stanu umysłu Nirodha, nie można powiedzieć, że ustalił się [ugruntował] w Swarupa.

Na przykład, człowiek w stanie umysłu Vikshpita, po pewnym wysiłku osiąga Ekagrata czyli skupienie na jednym punkcie. To jest Ekagrata-Avastha. Nie jest to Ekagrata-Sthiti, ponieważ nie jest on jeszcze ustalony [ugruntowany] w tym skupieniu, będą tylko w stanie Vikshpita. Będzie się on jeszcze rozpraszał róznymi Vrrtis. Roztargnienie jest jeszcze dla niego rzeczą naturalną, ponieważ skupienie wymaga wysiłku.

Avastha czyli stan osiąga się przez wysiłek, lecz Sthiti jest osiągnięciem [stanem] naturalnym. Gdy opanowanie wszystkich Vrtti Czitty staje się - dzięki nieprzerwanemu praktykowaniu [uprawianiu] - naturalne i spontaniczne, to można je uważać za Nirodha Sthiti lub Swarupa Sthiti. Dlatego należy [musi się] ćwiczyć Nirodha Samadhi dopóki nie osiągnie się Swarupa Sthiti.

Dżivanmukta jest stale zanurzony w Atmanie. Nazywa się on Sthita-Prajna - człowiek o stałej mądrości.

Mędrzec, nawet gdy jest zajęty działaniem, tkwi stale w swym Swarupa czyli Atmanie. Jest on nieprzerwanie Sahaja-Samadhi - w naturalnej nadświadomości. Pracuje on jako narzędzie Pana, wypełniając jego wolę dla dobra Kosmosu.

ZIARNA I OWOCE JOGI

Droga Karma Joga

Bezosobowa praca - służba dla ludzkości - jest ziarnem. Narayama Bhava - poczucie, że wszystkie stworzenia są przejawem Boga i ja służę Bogu we wszystkich istotach - jest deszczem rzęsistym. Rozwarcie serca to kwiat. Czystość serca to owoc.

Droga Bhkati Joga

Pobożność to ziarno. Wiara - korzenie. Służba Bhagavata to obfity deszcz. Zjednoczenie z Panem to owoc. Nishta to nasienie. Bhava to roślina. Maha Bhava to kwiat. Prem, czyli boska miłość ku Panu, to owoc.

Droga Hatha Joga

Asana to ziarno. Pranayama to korzeń. Regularna praktyka to rzęsisty deszcz. Czerstwe zdrowie to kwiat. Skoncentrowany w jednym punkcie umysł [Ekagrata] to owoc.

Droga Radża Joga

Yama, Niyama, Asana, Pranayama, Pratyahara to ziarna. Dharana [koncentracja] - korzenie. Iśvara Pranidhana [samooddanie się Bogu] to obfity deszcz. Dhyana [kontemplacja] - kwiat. Asamprajnata Samadhi [medytacja] - to owoc.

Droga Dżnana Joga

Viveka [rozróżnianie] to nasienie. Vairagya [obojętność] - korzeń. Łaska Guru - to deszcz rzęsisty. Brahma Dżnana [ wiedza Jaźni - to kwiat. Moksha to owoc.

_________________________

Śri Swami Sivananda SAMADHI

opracowanie tekstu polskiego: Leon Zawadzki
Ramanadom Potrójna Beskid Polska
1963-2003

www.logonia.org