Śri Swami Shivananda

Jog osiąga następujące mniejsze siły psychiczne:

1. uwolnienie od głodu i pragnienia
2. uwolnienie od skutków gorąca i zimna;
3. uwolnienie od Raga-dwesha;
4. Dura-darshan czyli jasnowidzenie lub Duradristhi;
5. Dyra-sravan - jasnosłyszenie lub Dura-aruti i Dura-pravachana;
6. Mano-dżaja czyli opanowanie umysłu;
7. Kama-rupa - Jogin może przybrać dowolna postać;
8. Ishitvam /Parakaja-Pravesha/ - Jogin może wejść w obce ciało;

może ożywić ciało zmarłego i wejść w nie przenosząc swą duszę;

9. Iccha Mritju - śmierć zgodnie ze swoją wolą;

   10.Devanam Saha-Krida i Darshan - widzieć Devy i z nimi przebywać;

11. Yatha-Sankalpa - może mieć cokolwiek zapragnie;
12. Trikala-Dżanana - znajomość przeszłości, teraźniejszości i przyszłości;
13. Advandva - znajduje się poza parami przeciwieństw;
14. Vak-Siddhi cokolwiek Jogin przepowie, to się stanie przez

praktykę Satya, proroctwo;

15. Jog może zamienić ciężkie metale w złoto;
16. Kaya Vyuha - może przybrać tyle ciał, ile zechce, by wyczerpać

swą karmę w jednym życiu;

17. Patala-Siddhi - Jog staje się panem pragnień, niszczy smutki i chorobę;
18. Darduri-Siddhi - posiada siłę skoku podobnie do żaby
19. Jog ma wiedzę swego przeszłego życia;
20. Posiada wiedzę konstelacji gwiezdnych i planet;
21. Posiada siłę spostrzegania Siddhis;
22. Ma władze opanowywania żywiołów i opanowania Prany;
23. Kamchari - może się przenieść w każde miejsce dowolnie;
24. Posiada wszechmoc i wszechwiedzę;
25. Vayu-Siddhi - Jog wznosi się w powietrze odrywając się od

ziemi;

26. Jog może wskazać miejsce, gdzie leżą ukryte skarby.

Vayu Siddhi - lewitacja

Wielu kandydatów zbliżyło się do uprawiania Jogi, a zwłaszcza Hatha Jogi i Kundalini Jogi z myślą o nadzwyczajnych siłach, które mogliby otrzymać dzięki Jodze. Myśl o posiadaniu takich mocy zdaje się wywierać urok na bardzo młodych ludzi, zarówno Wschodu jak i Zachodu. Poważne i pilne uprawianie Jogi, z twardą dyscypliną i wytrwałością, bez wątpienia przynosi obudzenie niezwykłych mocy i pozornie dziwnych doświadczeń, lecz owe Siddhis, mniejsze czy większe - i o tym należy pamiętać - nie tworzą istotnej i prawdziwej Jogi w głębokim tego słowa znaczeniu. Są one raczej oznaką osiągniętego stopnia. To znak postępu, jaki uczeń osiągnął; służą mu raczej jako potwierdzenie, podobnie jak kamienie milowe, które wskazują podróżnemu miejsce gdzie się znajduje.

Lewitacja jest doświadczeniem, do którego Jog dochodzi, gdy zaczyna osiągać doskonałość w Pranajamie. Gdy Prana zaczyna się poruszać w środkowym Nadi, czyli Szuszumnie, następuje lewitacja. Ma ona miejsce, gdy Jog z powodzeniem zatrzymał energię Prany w Szuszumnie, położonej w stosie pacierzowym. Początkowo energia Prany może wejść do Szuszumny, by następnie ją opuścić, nie pozostając tam. Jednakże przez połączone działanie Pranajamy, Mudry Bandhy i siły woli Jog stopniowo zmusza energię do pozostania w Szuszumnie. W tym procesie praktykujący korzysta również z autosugestii. Gdy uda mu się zatrzymać energię w Szuszumnie, unosi się z ziemi w powietrze. Teksty Jogi wspominają o trzech stadiach, przez które przechodzi uczeń przy osiąganiu lewitacji. Przy postępie w Pranajamie najpierw doświadcza obfitego pocenia się ciała. Następnie przechodzi do stanu, w którym doznaje drżenia ciała, co daje się szczególnie odczuwać wzdłuż rdzenia. W trzecim stadium ciało odrywa się od ziemi i unosi w powietrzu.

Pierwszą wskazówką, że praktykujący zbliża się do tego stanu jest osobliwe uczucie odrywania się od ziemi. Odczuwa on to wrażenie nawet wtedy, gdy w rzeczywistości jest jeszcze na ziemi. Gdy Pranę mocno zatrzymuje siła woli-wyobraźni, autosugestii, a także Pranajamą wraz z Sadhaną, to zatrzymana Prana zaczyna wznosić się ku górze. Następnie wraz z dziwnym uczuciem Jog istotnie wznosi się w powietrze.

Lewitację wywołuje połączenie kilku czynników. Głównym jest nadzwyczajna lekkość ciała, gdy Prana wchodzi w Szuszumne i tam pozostaje. Jog rzeczywiście czuje tę niezwykłą lekkość - jest jak piórko; ona też pozwala mu unieść się z ziemi. Drugim czynnikiem w tym stadium Pranajamy jest zaczynająca działać Kundalini. Wznoszenie się w górę Kundalini Shakti wprawia w ruch ciało, które znajduje się w niezmiernie lekkim stanie i stawia bardzo mały opór. Trzecim jest potężne promieniowanie, wychodzące od Kundalini z czakramu Muladhary. To silne promieniowanie, które ma miejsce w na skutek obudzenia Kundalini, jest tym czasie potężnie podsycane przez energię praniczną i rozchodzi się we wszystkich kierunkach. Bezpośrednie promieniowanie ku dołowi, jak gdyby "uderzenie w ziemię", daje w efekcie odepchnięcie ciała Joga ku górze. Promienie te są niewidzialne, lecz są bezpośrednio odczuwane przez joga, który je doznaje. Działanie tych promieni odczuwa się na podobieństwo "wstecznego kopnięcia" ładunku wybuchowego rakiety, który wypycha ją z wielką siłą ku górze. Promieniowanie to działa w tak skuteczny sposób dlatego, ze w tym stanie ciało jest faktycznie prawie nieważkie. Nieważkość ciała, w połączeniu z siłą Kundalini, podnoszącą go w górę wraz z pchnięciami promieniowania pozwala przezwyciężyć siłę grawitacji.

Praktykujący, by osiągnąć Vayu Siddhi powinien nieustannie uprawiac Pranajamę. Musi on ćwiczyć regularnie trzy razy dziennie Anulema Viloma Pranajama po 40 cykli w każdym posiedzeniu przez kilka miesięcy lub lat. To oczyści Nadis i ułatwi Pranie poruszanie się w kanale głównym czyli Szuszumnie. Następnie, wraz z dalsza praktyką Bhastriki, razem z Bandhas, Prana podnosi się w Szuszumnie, zaś dzieki koncentracji i Bandhas jej ruch ogranicza się do Szuszumny.

Podczas ćwiczeń należy żywić się mlekiem i owocami lub tylko dietą ryżową i mleczną. Ćwiczący nie powinien zbyt wiele chodzić i wędrować; powinien unikać różnego rodzaju wysiłków, nadmiernej ilości snu, radżasowego i tamasowego pożywienia, wygrzewania się na słońcu, siedzenia blisko ognia, zimnej kąpieli i całkowitego postu. Należy trzymać się dokładnie Brahmaczarii.

Praktykujący, który osiągnął Vayu Siddhi, dotarł tym samym do stadium Pratjahary.

Wskazówki żywego nauczyciela są zawsze niezbędne, nawet gdyby nie znajdował się on blisko ucznia. Jeśli uczeń praktykuje, nie mając takiego praktycznego przewodnika, lub nie jest w stanie wejść w styczność z mistrzem, to powinien modlić się do Boga lub swego Guru o oświecenie i usunięcie przeszkód.

Wiara w jogowe Szastry i Guru jest wielce istotna. W przeciwnym razie uczeń, nie mogąc osiągnąć pożądanych wyników, opuszcza Jogę, twierdząc, że jest to szarlataneria.

Cierpliwość, wytrwałość to kolejne ważne czynniki dla powodzenia w Jodze. Trzeba prowadzić życie czyste i całą swą działalność poświęcić Panu.

Kaya - Sampat

Jog przez Hatha Jogę otrzymuje doskonałe ciało fizyczne. Doskonałość ciała polega na piękności, wdzięku, sile i na diamentowej twardości. Siła znoszenia niezmiernego zimna i ciepła [Titiksha], siła życia bez wody i pożywienia oraz inne moce ujęte są w kategorię Kaya - Sampat czyli doskonałego ciała.

Skoro ciało Hatha Joga jest doskonałe i trwałe, jego umysł jest również zrównoważony i skoncentrowany. Uprawą Dharany i Dhyany osiąga on najwyższy szczebel jogowej drabiny i przez Jogową Samadhi - nieśmiertelność.

Jog, który doszedł do najwyższego stadium będzie posiadać wszystkie rodzaje tajemnych sił.

Samyama prowadzi do tajemnych władz

Trzy: Dharana - Dhyana - Samadhi razem tworzą Samjamę. Te trzy są bardziej wewnętrzne niż Yama, Niyama, Asana, Pranayama, Pratyahara. Jednak nawet ta Samyama jest - wobec Samadhi bez zalążka - zewnętrzna.

Wraz z osiągnięciem Samyamy pojawia się stan poznania - wiedzy:

Powyższe Siddhis są przeszkodą w osiągnięciu Samadhi, służą jednak do przekraczania [uwarunkowań] umysłu. Rezygnacja z tych Siddhis pozwala na zniweczenie więzów niewoli, co przynosi Kajvalyę.

A gdy Adept Jogi zapraszany jest przez Boskie Istoty, skoro pojawia się dlań możliwość kontaktu z niepożądanymi, to Jog powinien odrzucić tę możliwość ponownego przywiązania, uśmiechu i szczęśliwości.

Doświadczenia Dżnana Jogi

Uczeń Dżnana Jogi niweczy wszelkie myśli o przedmiotach. Przez swe rozpoznawanie unicestwia on ciemność, wówczas pojawia się dlań promieniujące światło.

Doświadcza zawrotu głowy.

Przechodzi następnie próżnię - Akasha.

Potem zjawia się Moha - Złudzenie. Tę Mohę rozprasza Dżnana Jog przez badanie, czyli Viczarę.

Przechodząc tak przez stany ciemności, światła, snu i Mohy mędrzec w końcu osiąga stan Nirvikalpa Samadhi. Teraz raduje się on absolutnym spokojem. Osiąga prawdziwą Dżnanę. Staje się oceanem wieczystej Dżnany i wszechprzenikającą Absolutna Świadomością.

Siedem stanów Dżnany

Siedem stanów Dżnany to Subhecccha, Viczarana, Tanumanasi, Sattvapati, Asamsakti, Padarthabhavana, Turiya.

1. Subhecccha - gdy się odczuwa niewiedzę i szczerze pragnie się osiągnąć duchową wiedzę.
2. Viczarana - gdy posiada się przekonanie o bezwartościowości świata i głęboko rozmyśla się nad metodą usunięcia niewiedzy i osiągnięcia duchowego poznania.
3. Tanumanasi - gdy umysł staje się tak nikły i cienki jak nić, a skupia się intensywnie w kontemplacji duszy.
4. Sattvapati - gdy umysł się oczyszcza (Sattvika) i utwierdza w Jaźni dzięki przedłużonej kontemplacji.
5. Asamsakti - gdy człowiek odłącza się całkowicie od świata obiektywnego dzięki poznaniu Jaźni.
6. Padarthabhavana - gdy się rozumie, że rzeczy tego świata nie są realnymi i materialnymi rzeczami, lecz tylko Jedynym Brahmanem.
7. Turiya - gdy się urzeczywistnia Niepodzielność (Akhanda), Jedyną Zasadę (Ekarasa), Sat-Czit-Anandę oraz całkowicie zaprzecza i neguje wszelką odrębność świata. Ten stan Turiya nazywa się stanem Dżivanmukti czyli wyzwoleniem się za życia.

Dojmujące pragnienie, które powstaje w człowieku, by osiągnąć Mokszę bądź zażywać Szczęścia (obojętność na zmysłowe przyjemności), studiować Atma-Dżnana-Szastry, połączyć się z tym, który poznał Brahmana - oto stan pierwszy czyli Subheccha. Kandydat posiadający cztery sposoby Wyzwolenia słyszy Śruti i znaczenie Tat Tvam Asi Mahavakya u stóp Guru i następnie głęboko rozmyśla nad tym, co usłyszał - to jest Viczarana czyli stan drugi. Przez uprawianie tych dwóch stanów umysł dowolnie skupia się na Brahmanie. Staje się on jak nić, powstaje Brahmakara Vrtti - jest to stan trzeci zwany Tanumanasi. Następnie przez uprawianie wszystkich powyższych trzech procesów (poznawczych) dokonuje się wykorzenienie wszystkich pragnień i rozwija się Tattva-Dżnana, umysł napełnia się czystością czyli Sattva - jest to czwarty Bhumika zwany Sattvapati. Umysł stopniowo stapia się z Brahmanem. W piątym stanie czyli Asamsakti umysł nie łączy się już (nie posiada połączenia) z przedmiotami oraz z ich Samskarami i Sankalpami. Następnie przychodzi stan szósty - Padathabhavana: zanika (ginie) wszelkie postrzeganie przedmiotów wewnętrznych i zewnętrznych (Abhava Pratoti). Jeśli Dżnani w ogóle postrzega jakieś przedmioty (ma w ogóle jakieś spostrzeganie przedmiotów), to tylko przez widoczne pobudzanie innych. W Turiya - stanie siódmym - Dżnani tonie w szczęśliwości Atmy, jest on całkowicie pozbawiony wszelkiego pojęcia różnorodności.

Ten, kto działa w pierwszych trzech stanach (Bhumikach) nazywany jest Mumukszu; kto działa w czwartym Bhumika nazywa się Brahmavid. Działający w piątym Bhumika zwany jest Brahmavidvara, w szóstym zwie się Brahmavidvariyan. Kto znajduje się w siódmym Bhumika zowie się Brahmavidvarishtha.

Tylko Dżnani czwartej i piątej Bhumiki może działać w świecie. Dżnani szóstej i siódmej Bhumiki, jeśli pragnie podnieść świat, musi zejść do czwartej i piątej Bhumiki.

Dżnani całkowicie siódmej Bhumiki, który nie ma najmniejszej nawet przytomności ciała, nie może żyć dłużej niż 2 do 14 dni. Po 14 dniach ciało opadnie (jak liść z drzewa istnienia).

Iśvara ma podwójną świadomość. Tylko podczas kosmicznej Pralayi ma on czystą Nirvikalpa świadomość. Dżnani, aby przejść do stanu siódmej Bhumiki, musi porzucić wszelkiego rodzaju działalność swojej Lokagraha.

Ludzi posiadających trochę Tapasu, mających Vairagyę Titikszę i opanowanie fizycznego ciała oraz jego ruchów myli się i miesza z mędrcami siódmego stanu Bhumiki. Dżnanin siódmego stanu Bhumika jest bardzo, bardzo rzadko spotykany.

Podwójna świadomość Dżivanmukty

Dżivanmukta jest Wyzwolonym Mędrcem. Jest wolny od sideł narodzin i śmierci. Jest już za życia wyswobodzony. Odrzucił wszystkie więzy egoizmu, żądzy, gniewu, zawiści, samolubstwa, pychy, upodobań i niechęci, rozweselenia i depresji. Wolny jest od zwątpienia, nie ma niczego, co mógłby poznać i osiągnąć. Posiada najwyższą wiedzę Brahmana.

Dżivanmukta posiada podwójną świadomość: może on pogrążyć się w Samadhi, może zaś pracować jak zwykły człowiek dla dobra świata. Wewnętrznie posiada on Bhava czyli umysłową postawę: Jestem Świadkiem, nie jestem działającym, nie jestem użytkownikiem. I dlatego może być zajęty w Lokasangraha lub być narzędziem woli kosmicznej jako oddzielny pośrednik. Świat jest dla niego mirażem. Jak dziecko używa on przedmiotów zmysłowych ofiarowanych mu przez innych. Nie psują go one, bowiem świadomość jego tkwi korzeniami w Brahmanie. Widzi on ten świat jakby we śnie.

Dżivanmukta jest podobny do człowieka siedzącego na murze. Z jednej strony jest uwarunkowane istnienie w świadomości tego świata, z drugiej - nieuwarunkowana całkowita świadomość. Człowiek siedzący po jednej stronie świata nie jest w stanie widzieć, co się dzieje po drugiej. Człowiek świata nie może posiadać wiedzu Brahmana. Podobnie i Videhamukta, którego indywidualność jest całkowicie zanurzona w Brahmanie, nie może zdawać sobie sprawy ze świata dla niego nieistniejącego. Jeśli jego ciało ma nadal funkcjonować, muszą je karmić i troszczyć się o nie inni. Videhamukta nie jest przeto w stanie zajmować się dobrem świata.

Podwójna świadomość Dżivanmukty stawia go w położeniu człowieka, który świadomie przebywa w obu sferach. Jego wyższa świadomość nie może ulec zachwianiu. Jednakże dla dobra ludzkości zatrudnia on część swej świadomości w sferze działania dla dobra świata. Idealnym przykładem posiadającego podwójną świadomość jest Kriszna.

Samadhi-Dżnani i Vyavahara-Dżnani

Dżnani posiada poznanie jedności Jaźni. Ten natomiast, kto ma Vyavaharaapeksha - pragnienie Vyavahara dla działania w świecie - i pracuje w tym świecie, jest Vyavahara-Dżnani. To pragnienie pracy zalezy od jego Prarabdha. Używa on swego ciała jako narzędzi, jak cieśla używa swych instrumentów. Posiada on także Triputi, lecz cały świat widzi w sobie. Niczego nie widzi on na zewnątrz, tak jak inni. Widzi on przez swą Divya Dristhi lub Dżnana Chakshus, a nie oczyma fizycznymi. Człowiekowi tego świata z praktycznymi Buddhi jest bardzo trudno uzmysłowić sobie, jak Dżnana widzi fizyczny wszechświat podczas swej pracy. Ślad, zrobiony przez włożenie kija do wody nie jest tak głęboki i trwały jak ślad zrobiony tym samym kijem w grząskiej ziemi. Podobnie jest z dwoma typami Dżnanich: w Vyavahara-Dżnani wrażenie Nirvikalpa Samadhi czyli Brahmakari Vrtti nie jest takie trwałe, głębokie i ciągłe jak to w Samadhi-Dżnani. W pierwszym jest ono podobne do odbicia w wodzie, w drugim do odbicia w ziemi. Jest ono nieprzerwane i stałe jak stały strumień oliwy. Vyavahara-Dżnani wie, że to jest Vishtha (nieczysta materia), że to jest pasta sandałowa, to jest głupiec, to jest człowiek inteligentny, to jest powodzenie, to jest upadek, to jest łotr, a to człowiek uczciwy; lecz ich uczucia go nie dotykają. Nie unosi się on radością, gdy go spotykają powodzenia, ani nie ulega depresji, gdy mu się nie powodzi. Nie kocha on człowieka uczciwego, ani nie nienawidzi łotra. W tym znaczeniu ma on Sama Dristhi - jednakowe widzenie. Vyavahara-Dżnani odczuje ból, gdy mu odetną palec, lecz Samadhi-Dżnani nie doświadczy go ani trochę, gdy mu będą amputować nogę. Przypadek Shama Tabriez z Multan mógłby służyć jak aktualny przykład prawdy powyższego twierdzenia: gdy go obdzierano ze skóry, śmiał się i mówił Analhag! Analhag! - Jestem Nim! Jestem Nim!

Vyavahara-Dżnani widzi nazwy i formy, lecz Samadhi-Dżnani wycofuje się ze Wszechświata i w ogóle nie widzi nazw ani kształtów. Obydwa typy Dżnanich posiadają tę samą wiedzę, lecz Samadhi-Dżnani zażywa więcej szczęśliwości (Ananda) niż Vyavahara-Dżnani.

Samadhi-Dżnani jest wiecznie pochłonięty Brahmanem, nie widzi nazw ani form. Świat całkowicie znika dla niego. Nie może on pracować. Jest Paramhansa.

Doświadcznia Radża Joga

Radża Joga wchodzi na drabinę Jogi stopniowo, krok po kroku. Stałe uprawianie koncentracji i medytacji sprawia, że umysł jego jest przeświecający i czysty jak kryształ. Odsłania on każdy przedmiot, ku któremu się skieruje. Tak jak biały kryształ zabarwia się na kolor przedmiotu przed nim postawionego, tak również umysł jednoczy się z przedmiotem mu przedstawionym. Ten proces nazywa się Samapatti. Umysł poddaje się Tranmaya Parinama: wchodzi w jedność z przedmiotem. Następuje to przy głębokim Samadhi.

Sabija Samadhi

Gdy umysł jednoczy się z prostym obiektem, łącząc się ze słowem, znaczeniem lub ideą - nazywa się to Savitarka Samadhi. W tym stanie, dzięki obecności Radżasu, umysł nie odróżnia słowa od znaczenia i idei-Vrtti, czyli nie jest wolny od zmieszania i wyobraźni; np. jeśli skupiacie się na krowie - myślicie o krowie, później o znaczeniu słowa a następnie o idei w nim zawartej. Słowo krowa mieści się, tkwi w języku. Idea krowy istnieje w mózgu. Te trzy różne rzeczy zlewają się i dzięki szybkości umysłu okazują się całością.

Jog, uprawiając Savitarka Samadhi, stopniowo usuwa Radżas, który przez ożywienie przeszłych Samskar tworzy pamięć. Pamięć przynosi asocjacje związku, nazwy, kształtu, znaczenia itp. przedmiotu. W Nirvitarka Samadhi zdolność pamięciowa jest zahamowana; przedmiot świeci w swej samoistnej postaci, pozbawiony słowa (nazwy), znaczenia (formy) i idei (działalności umysłowej).

Wraz z pogłębieniem Nirvitarka Samadhi, umysł (Czitta) Joga wchodzi w sferę przedmiotów subtelnych, takich jak Tanmatry - subtelnego eteru, powietrza (wiatru), ognia itd. Jog medytuje nad rzeczami subtelnymi przy pomocy czasu, przestrzeni i cech (atrybutów). Umysł nie ustala się sam, bezpośrednio na subtelnym przedmiocie. Idzie on boczną drogą przez asocjacje czasu, przestrzeni itd. Stan ten nazywa się Savichara Samadhi.

Gdy Jog jest w stanie ekstrahować subtelne pierwiastki z czasu, przestrzeni i przymiotów (cech) oraz medytuje nad nimi w ich czystej postaci (takich, jakimi one są) osiąga on Nirvichara Samadhi. Jasność umysłu znacznie się zwiększa.

Gdy Czitta przebrnie przez morze grubych i subtelnych przedmiotów, świeci on jedynie przez Vrtti Aham Asmi - Jestem. Tu przedmiotem Samadhi jest Sattva górująca nad Ahamkarą czyli zasadą ego. Pierwotna Ahamkara jest źródłem 11 zmysłów - pięciu subtelnych elementów oraz ich efektów, pięciu grubych elementów i umysłu. To, z powodu doznawanej radości, nazywa się Saananda Samadhi. Jest to wyższy stan Nirvichara Samadhi.

W najwyższym stadium Nirvichara Samadhi, Czitta - umysł Joga samym tylko Vrtti Asmi Am. Sattva-Czitta czyli Asmita lub Mahat jest podporą, podtrzymaniem dla Samadhi. Asmita jest to stan czystego umysłu (Czitta) oświeconego przez świadomość, zawierający zalążek Ahamkara (ego - zasada). To Samadhi znane jest jako Sasmita Samadhi.

Wszystkie te 6 Samadhi nazywają się Sabija Samadhi lub Samadhi z zalążkiem czyli podporą. Te 6 Samadhi są to Samadhi niższe, znane jako Samprajnata lub Sabija albo Saalambana Samadhi.

Ritambhara Prajna

Gdy Nirvichara Samadhi się pogłębia, przejawia się jego wyższe stadium Sasmita Samadhi. Jog osiąga światłość Czitty. Niejasność Radżasu i zasłony Tamasu znikają. Śri Vyasa tak opisuje ten stan: Wzniósłszy się do krainy Prajny - intelektu zrodzonego z Samadhi - Jog, który unicestwił swój smutek, widzi innych pogrążonych w trosce, jak człowiek z wysokiej skały, który ogląda innych niżej.

Intelekt, zrodzony z tego Samadhi, nazywa się Ritambhara, jako że posiada on Prawdę [pełny jest Prawdy]. W tym stanie na ma śladu złudzenia, fałszywej wiedzy lub niewiedzy.

Rita i Satya to synonimy, jednak istnieje między nimi mała różnica. Satya jest faktem pojęciowym, Rita jest faktem postrzegalnym. Wyrazu Rita użyto tu, aby zaznaczyć bezpośrednią realizację Prawdy.

Ritambhara Prajna przewyższa wszelką światową wiedzę, czy to osiągniętą przez bezpośrednie spostrzeżenia zmysłowe lub wnioskowanie, czy przez pisma i powiedzenia mędrców bądź świętych, ponieważ to, co oświeca intuicyjny intelekt Joga, nie może być poznane przez słabe rozumowanie bądź proste spostrzeganie za pomocą zmysłów. Człowiek chodzi w ciemnościach, dopóki nie osiągnie światła intuicji. Ritambhara Prajna jest podobna do Vivekakhyati.

Vivekakhyati

Asmita jest stanem Czitta oświeconego przez świadomość i mieści w sobie zalążek zasady ego (Ahamkary). Siłą niewiedzy zawartej w drobnej ilości Tamas Sattvic-Czitty, lub Mahat, Purusha utożsamia się z Czittą. W konsekwencji rodzi się Asmita-Klesha czyli zgryzota egoizmu i jest ona przyczyna innych strapień, takich jak przywiązanie, nienawiść, kurczowe trzymanie się życia a także wszystkich samolubnych czynów i ich owoców, narodzin, zycia i używania. Vivekakhyati jest to wiedza rozróżniająca między Purushą a Czittą, wiedza ta niweczy Asmita-Klesha. Ogien wiedzy spala wszystkie zalążki strapień. Jak spalone ziarno nie kiełkuje, tak samo Samskary czyli wrażenia boleści, zmartwień spalone przez ogien Vivekakhyati nie kiełkują.

Viveka jest to rozróżnianie między prawdziwym widzem a widzeniem. Khyati znaczy wiedza. Vivekakhyati jest to wiedza rozróżniająca między Czitta a Purusha. Innymi słowy, jest to wiedza bezpośrednia. Ja jestem czymś różnym od ciała, zmysłów, umysłu, rozumu itd.

Vivekakhyati jest najwyższą sattviczną odmianą Czitty. Tak jak odbicie czyjegoś drogiego oblicza w lustrze nie jest realne, tak właśnie wiedza o ja, która powstaje w najsubtelniejszy sposób z Czitty, nie jest realna. Nie jest to Swarupa_Sthiti czyli przebywanie w swej własnej naturze.

Uprawiając Para-Vairagya czyli najwyższą beznamiętność, Jog również odwraca się od tej Vrtti i pozostaje w Swarupa czyli w Istotnej Naturze.

Vivekakhyati znane jest również jako Parasankhyan czyli wiedza rozróżniająca lub głęboki wgląd.

Dharma-Megha-Samadhi

Jog pozbawiony pasji również względem wiedzy rozróżniania osiąga Dharma-Megha-Samadhi - Obłok Cnoty - dzięki stałemu napływowi wiedzy rozróżniającej.

Gdy Vivekakhyati czyli wiedza rozróżniania udoskonali się, Kleshy są już jak spalone ziarna, które utraciły moc kiełkowania. Nawet Samskary z przeszłych żywotów są spalone. Na początku [praktyki] ujawniające się [wychodzące, pojawiające się] Samskary przerywają napływ Vivekakhyati. Gdy Vivekakhyati się wzmocni i udoskonali przez rozwój Para-Vairagya, czyli najwyższą obojętność względem wszystkich Siddhi, osiąga się Dharma-Megha-Samadhi.

Jog posiada najwyższe oświecenie we wszystkich miejscach i we wszystkich warunkach. Ci, którzy biegną za Siddhi, są jeszcze przywiązani. W ich przypadku napływowi Vivekakhyati przeszkadzają Vyuthana-Samskary czyli ujawniające się [wychodzące, pojawiające się] wrażenia, wywołane przywiązaniem do Siddhi.

Owocem tego chwalebnego Samadhi jest usunięcie wszystkich Klesha i Karm. Zgryzot, smutków czyli Klesha jest pięć: niewiedza, egoizm, zbytnie przywiązanie, odraza i związanie z życiem. Karm jest trzy: biała lub czysta, czarna lub brudna oraz mieszana. Kto osiągnął Dharma-Megha-Samadhi jest Dżivanmukta - wyzwolony za życia. Jego czyny nie są ani białe, ani czarne. Jest on wolny od więzów Karmy. Nie ma powodu obawiać się o jego upadek. Nie istnieje dlań możliwośc ponownych narodzin. Zalążki Samskary są całkowicie spalone.

Dharma-Megha prowadzi do Kaivalyi przez Asamprajnata czyli Nirbija Samadhi.

Stan Czitty - Prashanvahita

Samskary (wrażenia) Samadhi są potężniejsze niż Samskary wychodzące ze stanów umysłu. Jog podczas regularnej praktyki Samadhi niweczy wszystkie występujące Samskary.

Uprawianie Samadhi stwarza potężne Samadhi Samskary. Niweczą one światowe Samskary, Raga-Dvesha - przywiązanie i odrazę [lgnięcie i awersję]. Jog, wraz ze zniweczeniem zanikających Samskar, doświadcza głębszych Samadhi i tworzy więcej siły dla unicestwienia światowych Samskar Czitty. Z biegiem czasu osiąga on Vivekakhyati czyli wiedzę rozróżniającą. Wrażenia Vivekakhyati niweczą wszystkie wychodzące [pojawiające się, ujawniające się] Samskary. Lecz nawet Samskary Vivekakhyati są kontrolowane przez uprawianie Para-Vairagya czyli najwyższą beznamiętność.

Samskary Para-Vairagya znane są jako Samskary Sesha - osad Samskar, czyli pewna pozostałość ostateczna, ponieważ zatrzymują one, kładą tamę wszystkim innym Samskarom.

W Nirbija Samadhi czyli w najwyższej formie nadświadomości istnieją jedynie Para-Vairagya Samskary. Są one kontrolującymi modyfikacjami Czitty.

Jog wnosi zwiększone opanowanie modyfikacji w swą Czittę (Nirodha Parinama) przez uprawianie stopniowego zanikania zjawiających się w niej zmian.

Guny nie mogą istnieć nawet przez moment bez zmian. Dwa rodzaje zmian mają miejsce w Czitta: zewnętrzna i wewnętrzna. Zewnętrzne zmiany pojawiają się przez różne obiektywne Vrtti umysłu, podczas gdy wewnętrzne mają miejsce w Sattva-Czitta w formie spokojnego i łagodnego napływu (prądu).

Podczas uprawiania Nirodha-Samskary - wrażeń kontrolnyc, Samskary Vyuthana - wrażenia wychodzące są wstrzymane. Nirodha-Samskary, będąc przez to wolne od zahamowań i przeszkód Vyutthana-Samskara płyną w nieprzerwanym następstwie Sattva Czitta. To jest znane jako spokojny napływ (prąd) (Prashanavahita) Czitty.

Nirbija Samadhi

W Samprajnata Samadhi jest pewna podpora dla umysłu (Czitty), lecz Asamprajnata Samadhi nie ma tego punktu zaczepienia. Dlatego jest to znane jako Nirbija czyli bez zalążka (przyszłych narodzin).

W najwyższym stanie Samprajnata Samadhi jest tylko jedno Vrtti w Czitta - Vrtti-Vivekakhyati, lecz w Asamprajnata Samadhi nawet to Vrtti jest zahamowane przez uprawianie Para-Vairagya czyli najwyższej obojętności, beznamiętności. Jogin osiąga stan Dżivanmukta przez Asamprajnata Samadhi, które jest końcem wszystkich obowiązków i wysiłków.

Asamprajnata, Nirodha, Nirbija, Niralamba - wszystkie te nazwy odnoszą się do najwyższego stanu świadomości.

Jak ogień, strawiwszy materiał opałowy, gaśnie, tak Samskary Nirodha Samadhi po zniweczeniu wszystkich Vyutthana-Samskar, automatycznie giną. Potem następuje Kaivalya. Prakriti wchłania Guny Czitty.

Swarupa-Avastha i Swarupa-Sthiti

Avastha jest stanem przejściowym, podczas gdy Sthiti jest założeniem stałym. W Nirodha Samadhi Jogin osiąga Swarupa Avastha, lecz tak długo, jak nie opanował stanu umysłu Nirodha, nie można powiedzieć, że ustalił się [ugruntował] w Swarupa.

Na przykład, człowiek w stanie umysłu Vikshpita, po pewnym wysiłku osiąga Ekagrata czyli skupienie na jednym punkcie. To jest Ekagrata-Avastha. Nie jest to Ekagrata-Sthiti, ponieważ nie jest on jeszcze ustalony [ugruntowany] w tym skupieniu, będą tylko w stanie Vikshpita. Będzie się on jeszcze rozpraszał róznymi Vrrtis. Roztargnienie jest jeszcze dla niego rzeczą naturalną, ponieważ skupienie wymaga wysiłku.

Avastha czyli stan osiąga się przez wysiłek, lecz Sthiti jest osiągnięciem [stanem] naturalnym. Gdy opanowanie wszystkich Vrtti Czitty staje się - dzięki nieprzerwanemu praktykowaniu [uprawianiu] - naturalne i spontaniczne, to można je uważać za Nirodha Sthiti lub Swarupa Sthiti. Dlatego należy [musi się] ćwiczyć Nirodha Samadhi dopóki nie osiągnie się Swarupa Sthiti.

Dżivanmukta jest stale zanurzony w Atmanie. Nazywa się on Sthita-Prajna - człowiek o stałej mądrości.

Mędrzec, nawet gdy jest zajęty działaniem, tkwi stale w swym Swarupa czyli Atmanie. Jest on nieprzerwanie Sahaja-Samadhi - w naturalnej nadświadomości. Pracuje on jako narzędzie Pana, wypełniając jego wolę dla dobra Kosmosu.

ZIARNA I OWOCE JOGI

    Droga Karma Joga

Bezosobowa praca - służba dla ludzkości - jest ziarnem. Narayama Bhava - poczucie, że wszystkie stworzenia są przejawem Boga i ja służę Bogu we wszystkich istotach - jest deszczem rzęsistym. Rozwarcie serca to kwiat. Czystość serca to owoc.

    Droga Bhkati Joga

Pobożność to ziarno. Wiara - korzenie. Służba Bhagavata to obfity deszcz. Zjednoczenie z Panem to owoc. Nishta to nasienie. Bhava to roślina. Maha Bhava to kwiat. Prem, czyli boska miłość ku Panu, to owoc.

        Droga Hatha Joga

Asana to ziarno. Pranayama to korzeń. Regularna praktyka to rzęsisty deszcz. Czerstwe zdrowie to kwiat. Skoncentrowany w jednym punkcie umysł [Ekagrata] to owoc.

                                                        Droga Radża Joga

Yama, Niyama, Asana, Pranayama, Pratyahara to ziarna. Dharana [koncentracja] - korzenie. Iśvara Pranidhana [samooddanie się Bogu] to obfity deszcz. Dhyana [kontemplacja] - kwiat. Asamprajnata Samadhi [medytacja] - to owoc.

    Droga Dżnana Joga

Viveka [rozróżnianie] to nasienie. Vairagya [obojętność] - korzeń. Łaska Guru - to deszcz rzęsisty. Brahma Dżnana [ wiedza Jaźni - to kwiat. Moksha to owoc.

SAMADHI

SWAMI SHIVANANDA (1887 - 1963)
Himalajski mistrz jogi urodził się 8 września 1887r. o godz. 4.53 w Pattamadai, Indie.

Powszechnie uznany za największego mistrza hatha i radża jogi dwudziestego stulecia. Ośrodek Shivanandy w Rishikes, w Himalajach u źródeł Gangesu, zwany Leśnym Uniwersytetem Vedanta Yoga, uważany jest za najlepszą uczelnię jogi. W ośrodku tym wykształcenie otrzymali uczniowie i sukcesorzy Sivanandy - Swami Chidananda, Baba Sita Ram Das Onkarnath, Swami Vishnudevananda, którzy po śmierci mistrza poprowadzili założone przez niego Divine Life Society.

Z wykształcenia lekarz medycyny. Jego mistrzem jogi był Swami Viswananda. W 1924r. został przyjęty do Zakonu Sanyasinów, jogów całkowicie poświęcających się praktyce duchowej.

W 1936r. założył Stowarzyszenie Boskiego Życia - znane na Zachodzie pod nazwą Divine Life Society.

Autor znakomitych podręczników z teorii i praktyki jogi, m.in. Kundalini Yoga, Sadhana, Samadhi.

Uniwersytet Shivanandy był i jest nadal odwiedzany przez wielu przybyszów z całego świata, szczególnie lekarzy, praktyków jogi, instruktorów i mistrzów. W uczelni przekazywana jest wiedza o anatomii człowieka, o praktycznych ćwiczeniach jogi ukierunkowanych na całkowite opanowanie ciała i umysłu, o technikach sakralnej sztuki Kundalini Yoga.